الَّذى يُوعَدُونْ ) « 1 » حطب به لهب ، وظلمت به شب ، وشنبه به يهود ، وحسد به حسود ارزانى ، و اظهار خانهنشينى ، و از ضعف قدرت نداشتن بر نماز ايستاده كردن نموده بودند ، گويا خداى شما ازواج مشتاق را به ( قَرَنَ فِى بُيُوتِكُنَّ ) « 2 » مأمور ساختهء دليل مستورى شماست ، يا اينكه چادر نخواهيد داشت ، و نماز ايستاده در مذهب خداى تازه بدعت است ، بلكه فعل آن حرام است ، سواى سجود كه بايد طول داد .
معلوم است كه خداى ناديده ومذهب ناگزيده را برگزيدهاند ، يقين است كه خداى شما ملازمان را - اگر اطّلاع بر عقيدهء شما به هم رساند - از درجهء ولايت اخراج مىسازد ، و چون فقير بايد قانع باشد در هر چيزى به پستتر از آن ، پس نماز نشسته نشان فقيرى ودرويشى است .
و معلوم شد كه ملازمان به حدّ بلوغ نرسيده ، و نصاب كمر بستگى نداده ، وسفرهء دعوت نگشاده ، و سنگ قناعت به گُرده نبسته ، ادّعاى پيمبرى كردهاند ، و اين همه اضطراب وتضرّع ايشان نشانِ بىصبرى وكم تحمّلى مىنمايد ، در سلوك عرفان صبر يكى از شرايط واركان است :
قطعه
گر نباشد ز اهل خرقه كسى * بردبار وصبور بايد گشت
بايد او را چه جسر بغدادش * آب در زير وآدمى بر پشت
وشكايت از ضعف دل نوشته بوديد ، اوّلًا اينكه : بايد شما به قضاى خداى خود راضى باشيد ، و اگر خداى شما را در آن اختيارى نيست ، پس
هامش
( 1 ) الزخرف ( 43 ) : 83 ، المعارج ( 70 ) : 42 .
( 2 ) الاحزاب ( 33 ) : 33 .