مسائل مربوط به مجموع سند ، ترجيح متعارضين و نيز ديگر متفرّعات خبر واحد .
نويسنده ، مبحث اوّل از فصل اوّل را به نظريهء تفريط گرايانه در خصوص خبر واحد بين شيعه ، اختصاص داده و با آوردن جملاتى از سيّد مرتضى « 1 » و ديگران ، گفته است : صريح يا ظاهر اين سخنان ، اين است كه خبر واحد ، به نفس خود ، اعتبارى ندارد و دليل خاصّى نيز براى حجّيت آن ، قائم نشده است . اينان ، براى اثبات نظريهء خود ، به قرآن و اجماع و عقل ، استدلال كردهاند . پيروان مسلك مشهور ، ادلّهء چهارگانهء منكران حجّيت خبر واحد را مورد بررسى قرار داده و به هر چهار نوع آن ، پاسخ دادهاند .
نويسنده ، همچنين ، وجوهى را كه شيوهء سيّد مرتضى و بعضى ديگر از مخالفان حجّيت خبر واحد بر پايهء آنها استوار است ، بيان كرده و به آنها پاسخ داده است . اين وجوه ، عبارتاند از :
1 . بيشتر روايات كتب معتبر شيعه را متواتر و يا محفوف به قرينهء قطعى دانسته است .
2 . ادّعاى اجماع متقدّمان و متأخّران شيعه بر عمل نكردن به خبر واحد ، كرده است .
3 . اخبار آحاد مدوّن موجود در آثار شيعه را جز به ندرت ، مورد احتجاج مؤلّفان اين كتب ، ندانسته است .
4 . مَراسيل ، اخبار متّصف به صفات ترجيح و ديگر متفرّعات خبر واحد را در حكم خبر واحد و غير معتبر دانسته است .
5 . با ادّعاى حصول علم ضرورى از راه تواتر و اجماع اماميه ، علماى شيعه را از توسّل به خبر واحد ، بىنياز دانسته است .
هامش
( 1 ) . ر . ك : الرسائل ، سيّد مرتضى ، ج 1 ، مسائل الموصليات ؛ الذريعة ، ج 2 ، ص 529 و 554 .