واحد ، ارتباط پيدا كرده و اقتضا داشته كه مقدّمتاً نظر علماى شيعه در خصوص آحاد ، مشخّص گردد .
2 . كسانى كه خبر واحد مجرّد از قرينه را حجّت ندانستهاند ، خود را از بحث و بررسى در بارهء اين مسئله ، متفرّعات و موانع آن ، آسوده كردهاند ؛ امّا آنان كه به هر دليلى ، اين نوع روايات شيعه را ، ولو تحت ضوابط خاصّى حجّت دانستهاند ، از جهات مختلفى ، آن را مورد بحث قرار دادهاند .
3 . منشأ اختلاف دربارهء حجّيت و عدم حجّيت خبر واحد مجرّد از قرينه ، احراز دليل حجّيت و يا عدم احراز آن است .
4 . به اتّكاى دليل خارجى ، به طور كلّى ، سه ديدگاه در خصوص روايات كتب اربعه ، مطرح شده است :
الف . حجّيت همهء اخبار كتب اربعه از طريق دليل خارجى ( از باب ظنّ خاص ) ؛
ب . حجّيت صنف خاصّى از كتب ياد شده ؛
ج . عدم حجّيت اخبار آحاد ، مطلقاً ( كه نويسنده ، اين قول را مورد بررسى قرار مىدهد ) .
5 . تاريخ مطرح شدن مسئلهء حجيّت و يا عدم حجيّت خبر واحد در بين علما ، دقيقاً معلوم نيست .
6 . جماعتى از علماى شيعه ، به تبع صاحب معالم ، سعى كردهاند كه با جعل نظريات شيخ طوسى به آراى سيّد مرتضى ، اختلاف نظر آنان در خصوص حجيّت و يا عدم حجيّت خبر واحد را بر طرف كنند ؛ ولى هيچ يك از اين توجيهات ، بر پايهء مقياس درستى نبوده و به اتّفاق نظر آنان ، نينجاميده است .
موافقان حجّيت خبر واحد ، از جهات مختلف ، در بارهء اين مسئله بحث مىكنند :
از جهت دليل يا ادلّهء حجّيت خبر واحد ، از جهت سلسله سند و اوصاف رجال اسناد خبر واحد ، از جهت تزكيهء راوى ، اوصاف مزكّى و دليل حجّيت قول او ، از جهت
كافى پژوهى ( گزارش پايان نامه هاى مرتبط با كلينى و الكافى ) ( فارسى ) — صفحة 603
مساهمون: سيد محمد على ايازى
ص٦٠٣