بزند . « 1 »
استصناع تركيبى
قالبى ديگر براى استصناع بالمعنى الاعم ، « استصناع تركيبى » است به اين معنا كه چند عقد با هم تركيب شدهاند تا روند سفارش ساخت شكل گيرد .
« سفارش دهنده ، سازنده را وكيل مىكند كه موادّ اوّليهء كالا را براى او بخرد و آن را به گونهاى كه وى مىخواهد بسازد . بر اين پايه ، استصناع اوّلًاّ مشتمل بر وكالت است ؛ ثانياً مشتمل بر خريد مادّهء اوليه به وكالت از سوى سفارش دهنده است و ثالثاً مشتمل بر اجاره ى سازنده است براى ساخت كالا بدان گونه كه سفارش دهنده مىخواهد با تعيين اجرتى كه دو طرف بر آن توافق كردهاند . پس استصناع ، تركيبى است از سه عقد وكالت و بيع و اجاره . » « 2 »
استصناع التزامى
« قرارى قطعى حاصل شده باشد مبنى بر اينكه سازنده كالاى درخواستى را بسازد و آن را بر سفارش دهنده عرضه كند و سفارش دهنده هم آن كالا را پس از عرضه كردن وى خريدارى كند . اين صورت مصداق عنوان عقد است .
بر اين پايه ، حق آن است آيهى
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ
اين صورت را در بر مىگيرد و بر لزوم و وجوب وفاى به آن بر هر كدام از طرفين دلالت مىكند . » « 3 »
و اين قرارداد هم يك نحوه از استصناع بالمعنى الاخص است .
هامش
( 1 ) . رجوع شود به : محقق حلى ، شرايع الاسلام ج 3 ، ص 127 ، كتاب الجعاله .
( 2 ) . سيد محمود هاشمى شاهرودى ، همان ، ص 20 و 21 .
( 3 ) . ر . ك : محمد مؤمن قمى ، همان ، ص 229 و 230 .