استصناع و نظام بانكدارى اسلامى
« يكى از مهمترين عقود مورد استفاده در كشورهاى اسلامى ، عقد استصناع است . بانكها با استفاده از اين عقد ماشينآلات و ابزار مورد نياز صنعتگران را تهيه و در اختيار آنها قرار مىدهند .
براى مثال متقاضى خريد ماشينآلات كه سرمايه كافى در اختيار ندارد به بانك مراجعه و از بانك تقاضا مىكند كه در قالب عقد استصناع فلان ماشينآلات و ابزار كار را براى او خريدارى كند و در اختيار وى قرار دهد . بانك ماشينآلات مورد نياز متقاضى را به صورت نقد از سازنده آن خريدارى مىكند و به طور اقساط در اختيار وى قرار مىدهد . متقاضى با دريافت ماشينآلات و راه اندازى كارخانه و فروش توليدات صنعتى خود اقساط را پرداخت مىكند .
رابطه ى بانك در اين عقد خريدار و فروشنده ماشينآلات مبتنى بر عقد بيع است . بانك از يك سو اقدام به خريد ماشينآلات به صورت نقدى از فروشنده مىكند و سپس كالا را با استفاده از بيع نسيه ( ثمن مؤجل ) به خريدار تحويل مىدهد ، منتهى قيمت كالاى نسيه همواره بيشتر از كالاى نقد است و فقها نيز آن را جايز شمردهاند . بانك نيز از ما به التفاوت قيمت نقد و نسيه كالا سود مىبرد . » « 1 »
« اخيراً اداره مطالعات و مقررات بانكى بانك مركزى جمهور اسلامى مشغول تدوين قوانين و مقررات و عمليات حسابدارى عقد استصناع است تا بانكها بتوانند تسهيلات مورد نياز توليد كنندگان و صنعتگران را در قالب عقد مذكور در اختيار آنان قرار دهند . » « 2 »
و بنا بر آخرين اخبار واصله عقد استصناع به عنوان يكى از عقود بانكى در
هامش
( 1 ) . ابراهيم درويشى ، عقد استصناع ، فصلنامه بانك صادرات ، شماره ى 20 ، ص 41 ، 1381 ش .
( 2 ) . همان ، ص 44 .