و دراين محال عربستان كوهسار مرتفع ابداً نيست و اراضى آن تماما مسطح و يك ريگ يا سنگ در اراضى مذكور بهم نمىرسد و تماما شوره زار است و در تابستان بواسطه قلت آب به زايرين در اين بيابانها بد مىگذرد
[ احداث كاروانسرا با پول جوانمير ياغى ]
و الحاصل ، روز هشتم [ ذى الحجه ] : از يعقوبيه حركت از جسر رد شده ، روانه ارتىخان « 1 » شديم در بين راه گل و لاى زيادى بود و دو ساعت به غروب به محل مذكور رسيده ، به كاروانسرائى كه مرحوم حسام الملك « 2 » امير كرمانشاهان ، پدر حسام الملك امير حاليه « 3 » از پول جوانمير « 4 » محضاًلله ، بنا نموده اطراق كرديم ، مسافت پنج فرسنگ .
توضيح آنكه ، جوانمير ، يكى از زبردستان اهالى اطراف كرمانشاهان « 5 » كه سرحد لرستان از طرف دولت عليه واگذار به مشاراليه بود و جوانمير با پنجاه سوار اتباع خود طبل يا غىگرى زده بناى سرقت اموال ، قوافل زوار و ساير عابرين را گذاشت ، مرحوم ناصر الدين شاه طاب ثراه ، مكرر به دفع آن ، سوار زيادى فرستاد ، مشاراليه كوهسار مرتفع را سنگر قرار داده سواران را هدف تير نموده بسيارى را كشت ، تا اينكه مدتى زايرين سفر عتبات را موقوف داشته .
آخر الامر ، دولت علّيه كه او را خيره ديدند و كار آن ، به اندازهاى رسيده بود كه از درب دروازه بغداد هفت قاطرليره بانك عثمانى را سرقت نموده ، به محل خود آورده بود ، و كسى جرأت تعاقب را
هامش
( 1 ) . اردىخان ويرتىخان نيز گفته شده است
( 2 ) . حسين خان يا محمد حسين خان قراگزلو حسامالملك امير نويان ( م 1307 ق )
( 3 ) . زينالعابدين خان پسر محمد حسين خان قراگزلو حسامالملك امير نويان ، ملقب به امير افخم .
( 4 ) . جوانميرخان سرتيپ ، سركردهء طوايف همه وند ، در اواخر قرن سيزدهم و اوايل قرن چهاردهم ، قصر شيرين و زهاب را تصاحب كرد و با اقتدار خود ، حكومت كرمانشاه و دولت ايران را به تأييد حكومت خود بر آن نواحى واداشت . در 1304 ق ، حسام الملك قراگوزلو ، حاكم كرمانشاه ، با همدستى خوانين طايفهء احمدوند بهتوئى ، جوانمير و تعدادى از كسان او را كشت و گروهى را دستگير كرد . اعتمادالسلطنه ، ص 491
( 5 ) اصل : كرمانشهان