بنده از زايرين ضارب حمايت نموده ، نگذاشتم دينارى بگيرد و پول كاه و جو ، به طورى كه دو سه نفر از عابرين صلاح ديدند داده ، سوار شدم و با بارندگى و برودت هوا دو ساعت و نيم از شب گذشته ، به قهوه خانه باقر آباد « 1 » وارد و به دلالت مشهدى على قهوهچى ، فرود آمديم ، مسافت شش فرسنگ .
در اين منزل كاه يك من ، يك قران ، جو يك من ، دو قران و نان يك من ، چهار قران بود هرطور شد شب را در خانه بى درب و بى حفاظى به سر برديم .
[ مهربانى اهالى قم و فراوانى نعمت درآن ]
صبح دهم [ ذيقعده ] : از آنجا راهى شده ، در بين راه بر پل شاشگرد « 2 » كه چند نفر انگليسى و ايرانى مشغول ساختن پل رود خانه صعبه « 3 » بودند ، محض خدا قوتى ايشان رفته و غفلتاً مرغابى را در هوا به تير زدم ، فرنگيان خوششان آمده ، مرا احترام داشتند و اول مغرب در بلده طيبه حضرت معصومه رسيده به كاروانسراى مشهدى محمد ، نام اطراق و شب را بسر برديم .
روز يازدهم [ ذيقعده ] : به گردش بازار و نايل شدن به زيارت حضرت معصومه [ سلام الله عليها ] و رفتن حمام تا هنگام عصر ، مشغول بوده و با حضرات هراتى كه از كربلا مراجعت كرده بودند ملاقات نمودم . كاغذى به خراسان و عرايض به طهران نوشته ، توسط ايشان فرستادم و تفنگ دولتى كه همراه و زيادى بود ، به كربلائى غلامحسين جوال فروش هراتى دادم ، كه به طهران برده ، خدمت جناب خدايگانى آقاى محمد يوسف خان بسپارد و رسيد بگيرد .
الحاصل ، قم قصبه اى است داراى پنجاه هزار نفوس و بندرگاه صحيح و محل ورود و خروج قوافل هر طرف است . اهالى آن ، بعضى رئوف و مهربان و بهتر از اهالى طهران هستند يعنى به ملاحظه بودن حضرت معصومه عليها سلام ، مروت اين اهالى بيشتر از ساير بلاد بين راه است .
هامش
( 1 ) . اين كاروانسرا در جاده قديم قم ، تهران ما بين على آباد و منظريه واقع شده و از آثار باقى مانده دوره قاجار است . همان
( 2 ) . در اصل چنين است
( 3 ) . در اصل چنين است ، به نظر مى رسد منظور نويسنده رودخانه قره چاى باشد .