به رجال و اولياء اين دولت هم كه ما از خراسان اميدوار بوديم ، ابداً خيرخواهى ملت و دولت ديده نمىشود و هر كدام مانند ، عاصف الدوله شاهسون « 1 » در فكر مداخل و اخذ جلب خود هستند و رسيدگى به امور سرحداد و دادخواهى از مظلومين و عارضين نمىشود و ما هر چند از تعديات حكام خراسان و گرانى حبوبات بين راه و بد سلوكى بلاد سمنان و دامغان با زايرين كه به خيال خود شاكى بوديم ، وقتى اين وضع بى خيالى رجال و ساير مردم طهران را ديديم ، اظهار تشكر نموديم كه خوب است آن مردم ، زايرين را به واسطه اموالشان بقتل نمى رسانند و الا كسى به عرض تظلمات كسى نمىرسد .
و بيشتر اهالى طهران ، سگ باز و زانيه باز و بچه باز و برخى خارج از طريقه مذهبى خود هستند و مجالست تمام اين اهالى با طيوف نصارا است . و چندان پرهيزى از آنها ندارند . مشروبات ، شراب و عرق و كنياك انگليسى و روسى در اين بلد ارزانتر از ساير بلاد و زياد به مصرف مىرسد و بسيارى اهالى دايم الخمر هستند .
لشگر منظم حاضر در اين شهر ، بيش از ده هزار پياده و دو هزار قزاق و هزار و پانصد نفر توپچى و سه هزار سوار ولايتى ديده نمىشود ، ليكن دو هزار سوار منظم حاضر ركاب ، از ايل بختيارى و متعلق به حضرت و الا جلال الدوله ، [ 11 ] ظلالسلطان پسر حضرت ظلالسلطان ، « 2 » است كه اسبهاى به دو وتفنگهاى ممتازدارند وهميشه اوقات مسلح ومكمل به طهران هستند .
امّااسب درطهران زيادوگران است . از قرارى كه شخصى از اعيان اين بلد اظهار مى داشت ، در اين بلد معظم ، متجاوز از پنجاه هزارارابه ، « 3 » درشكه و كالسكه و واقون از كرايه و از اعيان اين شهر
هامش
( 1 ) . غلام رضا خان آصف الدوله ( 1260 - 1337 ه . ق ) وزيروزارت داخله در سلطنت محمدعلى شاه و حاكم مناطق مختلف و ازسال 1322 تا 1325 ه . ق ، حاكم منطقه خراسان گرديد وى در اين مأموريت ستمگرى را از حد گذراند و گذشته از اتهاماتى چون احتكار گندم و گوشت كه بر وى وارد آمد ، آنچه بيش از همه مايهء بىآبرويى او شد ، داستان 160 دختر قوچانى بود كه يا پدران تنگدستشان آنان را براى فراهم كردن وجه ماليات به تركمانان فروختند و يا تركمانان خود به تحريك سالار مفخَّم بجنوردى آنان را از خانوادههاشان ربودند . اهالى مشهد به عنوان اعتراض ، به اجتماع و تظاهر پرداختند . تفنگداران حمله آوردند و عدهاى را كشتند . بانك اطلاعات رجال ايران
( 2 ) . سلطان حسين ميرزا ( متولد 1285 ق ) حاكم مناطق مختلف ايران . بانك اطلاعات رجال ايران
( 3 ) . اصل : عراده ، گردونه ، گارى . دوچرخهاى كه بيشتربراى حمل و نقل باربكارمىرود . معين ، ذيل واژه .