نهضت عاشورا ، بخش عظيمى از ادبيات عاشورايى را به خود اختصاص داده و گاه در مقايسه با ديگر موضوعات ، حضور برجستهاى دارند :
2 - 3 - 2 - 1 - 1 قهرمانان
2 - 3 - 2 - 1 - 1 - 1 - امام حسين ( ع )
حسين ( ع ) زينت آسمانها و زمين و چراغ هدايت و كشتى نجات و امام و پيشواى بى لغزش است . « امام حسين ( ع ) از نظر نسب و خاندان ، جز برادرش امام حسن و خواهرانش زينب و امّ كلثوم نظيرى ندارد و در فضايل و كمالات انسانى و سجاياى اخلاقى يكى از پنج تن آل عباست كه خداوند بر وجودش بر ملائكه و ديگر مخلوقات مباهات مىكند و از جمله ايثارگرانى است كه تنها نان مختصر خود را به مسكين و يتيم و اسير كافر داد و در پاداش ، آياتى از سورهى « هل أتى / سوره انسان » را گرفت . حسين ( ع ) جزو چند نفرى است كه خداوند مودّت او را بر تمام مسلمانان واجب ساخته است و در « آيهى تطهير » به پاكى درون و عصمت عملى وى شهادت داده و در « آيهى مباهله » او را مورد ستايش قرار داده است » . ( بابازاده ، 57 : 1380 ) سيد حيدر كه نسبش به امام حسين ( ع ) مىرسد ، در رثاى ايشان و شهداى طف اشعار پرسوز و گدازى دارد ، او به ابعاد مختلف فردى ، اجتماعى ، اخلاقى ، اعتقادى ، مسئله نسب و تبار و . . . امام حسين پرداخته است . تعابير ، الفاظ و كلمات به كار گرفته شده توسط شاعر حكايت از نگاه حماسى - تاريخى و گاه عاطفى وى به اين موضوع دارد كه نمايانگر ادبيات حماسى در اشعار عاشورايى وى است . در قطعه ذيل كه منتخبى است از اشعار رثايى وى ، احساسات درونى خود را از اين مصيبت وارده بر امت پيغمبر ابراز مىكند و از شدت اين فاجعه به خاندان نبوت و چهارده معصوم پناه مىبرد و خود را در غم مصيبتى كه بر آنها وارد شده شريك مىداند :
فُطِّرت مُهجَتى مِنَ الصَّبرِ لكِن * لِحُسَينٍ فطّرتها الزَفَراتُ
( حلّى ، 64 : 1404 )
آلَ الرِّسالةِ لَم تَزَل * كَبِدى لِرُزؤِكُمُ صديعة