اميرالمؤمنين است ، آنجا كه مىفرمايد : « الهى كيفَ تَردُّ ظمآناً ورد الى حِياضكَ شارباً ، كلّا و حياضُكَ مُترِعةٌ فى ضَنكِ المُحولِ » ( طهرانى ، بىتا ، ج 687 : 1 )
در بيت بالا ، شاعر ، كرم و بخشش حضرت را به آبشخورى تشبيه مىكند كه وى را سيراب مىكند و اميد دارد كه با مدح خويش بتواند از خوان كرم اهل بيت به مقدارى كه سيرابش كند بهرهمند گردد . آوردن كلماتى چون " ضمآن و مَورد " مىتواند براى برانگيختن عواطف و تحريك احساسات باشد چرا كه طلب آب از كسى كه تشنه شهيد شده ، مىتواند نوعى بازى با احساس مخاطب و برانگيختن آن باشد .
2 - 3 - 2 رثاى امام حسين ( ع )
همانگونه كه اشاره شد ، سيدحيدر در 22 قصيده كه شامل 1032 بيت مىباشد به رثاى امام حسين پرداخته كه همه نشاندهنده يقين ثابت و ايمان قوى وى به ايشان مىباشد . دكتر محمد مهدى البصير در كتاب خود نهضة العراق الأدبية ، دربارهى رثاى سيد حيدر مىگويد : « رثاى سيد حيدر بر شهداى كربلا ، با آه و سوزى كه دارد ، جگرها را مىسوزاند و دلها را با حسرت و اندوه ذوب مىكند » . ( البصير ، 60 : 1990 )
از آنجا كه شاهكار شعر وى بخش رثايى ديوانش مىباشد لذا بر آن شديم تا در اين بخش ، نوع نگاه شاعر را به مسأله عاشورا و موضوعات آن را تبيين كنيم و با توجه به موضوعات مطرح شده در اشعار عاشورايى وى ، اين بخش را در دو قالب « شخصيتها » و « موضوعات » آوردهايم :
در بخش اول : شخصيتهاى عاشورايى ، شامل قهرمانان و ضد قهرمانان مورد مقايسه و بررسى قرار مىگيرد ، و در بخش دوم : موضوعاتى چون اسارت ، عطش و آب ، مرگ ، غم و اندوه ، خونخواهى ، علت وقوع عاشورا ، استغاثه به امام زمان ( عج ) ، هجو بنى اميه ، سرزنش و نكوهش بنى اميه ، توصيف شمشير و اسب حضرت اباعبدالله و . . . را بررسى مىكنيم .
2 - 3 - 2 - 1 شخصيتهاى عاشورايى
شخصيتهاى حاضر در كربلا اعم از قهرمانان و ضد قهرمانان ، به عنوان آفرينندگان