مىدارد و در قالب شعر و ادب سرازير مىكند . امام صادق ( ع ) در اين باره فرمودهاند :
« الحسين عبرة كل مؤمن » "
ياد و نام حسين ، جارى كننده اشك هر مؤمن است و گريه مؤمن در عزاى او سنتى هميشگى است " . ( البحرانى ، 1272 ، ج 375 : 17 . مجلسى ، 1403 ، ج 280 : 44 . الطبرسى النجفى ، 120 : 2003 ، ابن قولويه ، 108 : 1363 )
سوگ سرودههاى شاعران در رثاى اهل بيت ، تابلويى روشن از چهرهى حوادث روزگار و بيانگر مصيبتهايى است كه بر شهيدان مظلوم شيعه به ويژه سالار شهيدان ، حسين بن على ( ع ) رفته است ؛ به عبارت ديگر ، روايتگرى تاريخى - سياسى است كه با بيانى عاطفى و تخيلى با طرح بسيارى از معارف تشيع ، پيامرسان آرمان ائمه و انقلاب خونين امام حسين ( ع ) و دعوت به ادامهى راه بزرگواران بودند .
شعر " رثا " با وجود اشتراكات فراوانى كه با ساير انواع شعر دارد ، داراى ويژگىهايى چون : پرداختن به مسأله « مرگ و حيات » ، « تحسر و اندوه شاعر » ، « دعوت ديگران به گريه و همدردى با او » ، « دعا » و « تكرار كلمات و عبارات » است . اما در رثاى اهل بيت عليهم السّلام خصوصاً رثاى امام حسين ( ع ) مضامين از عمق بيشترى برخوردارند ، در رثاى اهل بيت ( ع ) ، ذكر فضايل و كرامات آن بزرگواران مطرح مىشود كه رثاى افراد عادى چنين ويژگى را ندارند . در رثاى امام حسين ( ع ) مضامينى چون عطش ، شهادت ، اسارت ، بكاء ، مدح ، شكوه ، شكايت و . . . وجود دارد ، بنابراين هنگامى كه شاعرى قصد مىكند مرثيهاى پيرامون اباعبدالله بسرايد و به ذكر مصيبت ايشان روى آورد ، ناگزير در ابيات خود از مضامين مذكور استفاده مىنمايد ( دكتر محمد رضايى و همكاران ، 352 : 1389 ) .
در ميان سوگسرايان و مرثيهپردازان سيد حيدر حلى ، اين شاعر سوخته اهل بيت آنچنان به مرثيه حسين بن على ( ع ) پرداخته و تاريخ را براى مخاطبش بازگو كرده كه حكومت بنىاميه را از اساس به چالش كشيده است . يكى از ويژگىها و تمايزات شعر سيد حيدر ، فراوانى مرثيه در ديوان اوست كه از تنوع و گستردگى و اعتبارى خاص برخوردار است . او تنها ، در رثاى حسين بن على ( ع ) بيش از 1032 بيت مرثيه سروده كه از قدرت و مهارت وى در سرودن اين
اهل بيت ( ع ) در شعر سيد حيدر حلى و شهريار ( فارسى ) — صفحة 71
مساهمون: گلثوم تنها
ص٧١