هستند ، كه شاخصترين ايشان در ادب فارسى محتشم كاشانى است كه با به تصوير كشيدن و توصيف واقعه عاشورا و سرايش تركيببند معروف ، با مطلع " باز اين چه شورش است " جايگاه مشهورترين شاعر عاشورايى را در ادب فارسى به خود اختصاص داده است .
در اين ميان شعراى عرب نيز از پا ننشسته و با پيروى از راه عاشورا ، امام حسين را اسوهى مبارزه و ظلم و ستم قرار داده و ادبيات عرب را مشحون از روح آزادىخواهى حسينى نمودهاند .
وجود مذهب شيعه عراق در قرن نوزدهم ، نقش مهمى در توليد شعرى جزيل و مستحكم در عراق و ساير نقاط كشورهاى عربى داشت . شهر حلّه و نجف اشرف ، مهمترين مركز شيعىفرهنگى محسوب مىشود . ( جيوسى ، 50 : 2001 ) احمد امين مىگويد : « حقيقت اين است كه ادب شيعه ، ادبيات عرب را غنى و پر بار ساخت و ثمرهاى كه از آن برخاست قوى و سرشار بود ؛ علت آن نيز موقعيت شيعه بود كه به صورت طبيعى ، موجب شعلهور كردن عاطفه و تحريك آن شد ؛ احساس عميقى كه بهترين پشتوانه ادبيات محسوب مىشود . اين عاطفه به شكل دو احساس قوى ، تجلى يافت ؛ خشم و حزن » ( امين ، 300 : 1977 )
وجود روح حماسى در شعر عاشورايى ، كليدى براى مبارزه عليه ظلم و ستم گرديد و همين امر مبدأ و سرآغاز رستاخيزى در ادبيات ايران و عرب گشت . شعر حسينى با ويژگى اندوه و درد از يك سو و خروش از سوى ديگر ، توانسته است جايگاهى و الا و ارزشمند را در شعر عربى به خود اختصاص دهد . اين نوع شعر يكى از عاطفىترين ، تاثيرگذارترين و صادقترين اشعار در ادب عربى محسوب مىگردد . شدت فاجعه عاشورا ، فشار و بىعدالتى حاكمان ، سوز و شور دينى ، بىنظيرى حماسه حسينى و ترغيب ائمه اهل بيت ( ع ) از عوامل مؤثر در نشأت و شكوفايى اين ادب به شمار مىآيد .
همچنين غلبه روح بكايى در اشعار عاشورايى ، آن را به يكى از صادقترين فنون شعرى تبديل كرده است و به دليل ورود فراوان در مجالس حسينى و تأثير در جان شنوندگان ، وجهه مردمى يافته و ادبيات فارسى و تركى و عربى شيعى را تحت تأثير عاطفه صادقانه قرار داده
اهل بيت ( ع ) در شعر سيد حيدر حلى و شهريار ( فارسى ) — صفحة 38
مساهمون: گلثوم تنها
ص٣٨