خود و نيز هجو و انتقاد از گروه مخالف مى پردازد ؛ اينكه پايبند به اسلام باشد يا به غير اسلام تفاوتى نمى كند و در هر حال زير مجموعه ادبيات متعهد به شمار مىآيد . از بهترين نمونه هاى ادبيات متعهد مديحههاى مذهبى است . " ( حكيمى ، 134 : 1358 ) اين مديحه ها از نوع شعر متعهد هستند زيرا در اين گونه آثار شاعران درستى رسالت رهبران الهى و راه آنان را نشان مى دهند و مى كوشند با استفاده از زبان شعر ، حقيقتها را آشكار و به فرهنگ جامعه منتقل سازند .
ويژگى مهم شعر شيعى « در تعهد نهفته است ، شعرى كه متضمن پيام الهى و انسانى و هماهنگ با فطرت سليم بشرى است . » ( لؤلؤيى ، 3 : 1384 ) البته « صرف متعهد بودن فضيلت نيست ؛ بلكه تعهد به قضاياى شريف و بزرگ و فدا كردن زن و فرزند و خون در راه آن تعهدى است كه مطلوب مىباشد . » ( كيلانى ، 31 : 1974 )
تعهد شعر شيعى است كه آن را در رأس ديگر آثار قرار داده ، شاعر متعهد به واسطه التزام خود به اصول و ارزشهاى دينى و عقيدتى هرگز منافع و اغراض مادى و شخصى خود را دخيل نمىكند ، به همين خاطر در باب مدايح دينى آنها را « از مقوله شعر متعهد مىشمارند نه هنر مجرّد . » ( حكيمى ، 234 : 1358 ) شاعر آن گاه كه قصد ستايش و مديح مردان حق و رهبران دينى مىكند ، نه به دنبال چاپلوسى و دريافت صله ، بلكه فقط و فقط جلب رضاى الهى را در نيت دارد و اين يعنى صداقت در بيان .
شالودهى اصلى اين شعر ، عاطفه و احساس ناب شاعر است . عاطفه چنان تأثير عميقى در تكوين شعر به جا گذاشته كه برخى شعر شيعى را مولود آن مىدانند . عاطفهى حزن و اندوه و خشم ( امين ، 300 : 1952 ؛ طه حميده ، 315 : 1409 ) . غم و اندوه بر مصائب وارده به اهل بيت پيامبر ( ع ) و خشم و غضب از ظلم و بيداد حاكمان زمانه نسبت به آنان .
1 - 4 شعر عاشورايى عربى و فارسى
ادبيات عاشورايى از غنىترين و حماسىترين ذخاير فكرى و هنرى شيعه است و برخى از شاعران ايران و عرب همه شهرت خويش را مديون همين سرمايههاى فكرىهنرى شيعى