حل اختلافات و نقل صحيح قرائت مىپرداختند . اما پس از زمان پيامبر نوع نگارش قرآن به رسم الخط آن زمان و مسائل سياسى در ايجاد اختلافات مؤثر بود . رسم الخط قرآن خالى از هر گونه نقطه و اعراب بود و اين نوع نگارش تنها فضا را نشان مىداد . مسائل سياسى نيز در دامن زدن به اختلاف نقش اساسى داشت . به همين سبب بيشترين اخبار از اختلاف قراءات و رواياتى كه از اختلاف قرائت گزارش شده است ، مربوط به دوران سه خليفه اول است .
بررسى رواياتى كه از قرائت اهل بيت عليهم السلام وجود دارد ، نشان مىدهد پس از توحيد مصاحف و از آغاز امامت امام على عليه السلام بحث اختلاف قراءات كم رنگ شده است و كمتر رواياتى از گزارش اختلاف قراءات از زبان ائمه يا اصحابشان ديده مىشود . در زمان امام باقر و امام صادق عليهما السلام كه برخى سؤال از تعدد نزول مىكنند ، ائمه به صراحت اين مسأله را رد نموده اند .
به هر حال اختلافاتى در كيفيت تلفظ الفاظ وحى به وجود آمد و به تبع اين اختلاف در قرائت ، مسأله اختيار مطرح شد و برخى به اختيار و گزينش قرائت پرداختند . بسيارى از دانشمندان مساله اختيار قرائت را جايز دانسته و در ترجيح قرائتى بر ساير قراءات مانعى نمىديدند ( ابن عاشور ، 1420 ق ، ص 60 ) . ابوعبيد قاسم بن سلام نخستين فردى است كه با مفهوم رايج اختيار دست اندكار انتخاب قرائت شد ، وى در كتاب القراءات خود قرائت بيست و پنج تن از قراء برجسته از جمله قراء سبعه را گردآورى نمود . عده اى چون ابوشامه پس از ثبوت دو قرائت ترجيح يكى بر ديگرى را جايز نمىداند و مىنويسد : من هر دو قرائت را مىپذيرم گاهى به اين قرائت و گاهى به آن قرائت مىخوانم حتى در نمازم در يك ركعت قرائتى و در ركعت ديگر قرائت ديگر را مىخوانم ( ابوشامه ، 1402 ق ، ص 70 ) . پس قرائت قرآن به قرائت قراء سبعه يا عشر جايز است ؛ زيرا اين قراءات در زمان ائمه اطهار رايج بوده است و آنان آن را رد نكرده اند . اگر رعايت قرائت معينى واجب بود ائمه آن را مشخص مىكردند و آن روايت مشهور مىشد ( خويى ، 1421 ق ، ج 14 ، ص 440 - 442 ) .
1 - 2 - 4 . قرائت در لغت
واژه « قراءات » جمع « قراءة » است . « قراءة » مصدر سماعى فعل « قرأ » است . در لسان العرب ماده « قَرَأ » معناى جمع و اجتماع را در بر دارد ( ابن منظور ، 2005 م ، ماده قرء ) . قرأ يقرأ قراءة وقرآناً به معناى خواندن و تلاوت كردن است . تلاوت كننده قارئ است كه جمع آن قرَّاء است