3 - 1 - 1 - 7 . آشنايى با قرائن حاليه
مراد از قرائن حاليه كليه شرايط و مناسبات غير زبانى است كه مىتواند در فهم مراد آيه مؤثر باشد . امروزه زبانشناسان غرب از آن با عنوان سياق خارجى يا غير زبانى ياد مىكنند . اما علماى علوم قرآن سياق را تنها قرينه پيوسته لفظى و ساير قرائن غير لفظى چون سبب نزول ، محيطى كه آيه در آن نازل شده است و . . . را از قرائن حاليه مىدانند كه در فهم آيه مىتواند تأثير داشته باشد .
به طور كلى سياق تنها قرينه پيوسته لفظى است كه در كنار ديگر قرائن پيوسته غير لفظى چون سبب نزول ، شأن نزول و فرهنگ زمان نزول ، و قرائن ناپيوسته مانند آيات ديگر قرآن كريم ، روايات ، اجماع ، ضرورى دين و مذهب مىتواند در فهم و تحليل متن مؤثر باشد .
3 - 1 - 1 - 8 . اعتبار سياق به عنوان گواه و مؤيد
چنان كه بيان شد ، سياق ابزارى كارآمد در جهت گره گشايى از برخى ابهامهاى لفظى و معنوى و پاسخ گو به بخشى از پرسشهاى قرآن پژوهان است . ولى اينكه قلمرو چنين كارآيى تا كجاست ؟ و سياق در رويارويى با ساير ادله تا چه اندازه مىتواند پاسخگو باشد ؟ ، موضوعى ديگر است كه بايد گفت : هرگاه دلايل متقن تر و قوى ترى همچون روايات در كار باشد نوبت به استفاده از سياق نمىرسد ؛ زيرا سياق بيش از آنكه دليل باشد ، گواه و مؤيد است . پس يكى از مبانى استفاده از سياق قرآنى اين است كه مفسر سياق را گواه و مؤيد بداند نه دليل .
دليل و حجت دانستن سياق در فهم آيات سبب تفسير نادرست از برخى آيات مىشود چنان كه در تفسير آيه :
( وَ قَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ وَ لا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجاهِلِيَّةِ الْأُولى وَ أَقِمْنَ الصَّلاةَ وَ آتِينَ الزَّكاةَ وَ أَطِعْنَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً )
( احزاب : 33 ) توجه به اصالة السياق سبب فهم و برداشت غلط مفسران اهل سنت شده است . در حالى كه مفسران شيعه با توجه به رواياتى كه در حد تواتر است و جمله پايانى
( إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ