تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — صفحة 435

مساهمون:

ص٤٣٥
با توجه به هماهنگى قرائت « إنَّها » به كسر با سياق و بافت كلام برخى از مفسران چون فخر رازى اين وجه از قرائت را نيكو مىدانند ( فخر الدين رازى ، 1420 ق ، ج 13 ، ص 113 ) . تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : حرف « أنَّهَا » به دو وجه « أنَّهَا » و « إِنَّهَا » قرائت شده است . قرائت « إِنَّهَا » به كسر هماهنگ با سياق آيات است . تحليل منابع احتجاج قراءات از هماهنگى قرائت با سياق يك تحليل معنايى است كه نشان مىدهد منابع احتجاج قراءات در برخى از موارد كه البته بسيار كم است به سياق معنوى هم توجه داشته اند . منابع احتجاج معتقدند : اگر
« أَنَّها إِذا جاءَتْ لا يُؤْمِنُونَ »
قرائت شود عذرى براى كفار باقى مىماند كه اگر آيات نازل مىشد شايد ما ايمان مىآورديم و اين با ابتداى آيه كه در مقام سرزنش آنان است ، سازگارى ندارد . و اين عبارت به معناى نگاهى معنوى به سياق است كه علامه طباطبايى در تفسير آيات در مواردى كه به قرائت آيه اشاره مىكند اين نوع نگاه را به سياق و اثر آن در اختيار وجه قرائى دارد كه در موارد مختلف در ذيل آيات آراء علامه بيان شده است . 4 .
( وَ جاءَ السَّحَرَةُ فِرْعَوْنَ قالُوا إِنَّ لَنا لَأَجْراً إِنْ كُنَّا نَحْنُ الْغالِبِينَ )
( اعراف : 113 ) « و ساحران نزد فرعون آمدند [ و ] گفتند : « [ آيا ] اگر ما پيروز شويم براى ما پاداشى خواهد بود » ؟ حرف « إِنَّ » به سه وجه « إِنَّ » ، « إينَّ » و « أئنَّ » قرائت شده است : الف . قرائت مشهور آيه « إِنَّ » است ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 270 ) . در قرائت مشهور جمله « إِنَّ لَنَا لأَجْرًا » يك جمله خبرى است . با توجه به قرائت به اسلوب خبرى ، ساحران فرعون را ملزم مىكنند تا در صورت غلبه بر حضرت موسى عليه السلام براى آنان اجرى تعيين كند ، « يجب لنا الأجر إن غلبنا » ( ابن خالويه ، 1421 ق ، ص 161 ؛ مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 1 ، ص 472 ) . ب . ابن عامر ، حمزه ، كسايى و شعبه « أئنَّ » قرائت كرده اند ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 270 ) . در قرائت « أئنَّ » همزه استفهام بر حرف « إِنَّ » وارد شده است و جمله
« قالُوا إِنَّ لَنا لَأَجْراً »
جمله استفهامى است . قرائت با همزه استفهام سؤال ساحران از فرعون است كه آيا در صورت غلبه براى آن‌ها اجرى تعيين شده است و پاداشى به آن‌ها تعلق مىگيرد ؟