الف . قرائت مشهور آيه « آثَارِ » به وجه جمع است ( ابن مجاهد ، 1988 م ، ص 508 ) . قرائت به جمع به سبب كثرت آثار رحمت خداوند در زمين است . و مراد از رحمت خدا بارانى است كه از ابرها فرو مىريزد ، ابرهايى كه به وسيله بادها گسترش يافته ، و آثار آن عبارت است از هر چيزى كه بر آمدن باران مترتب شود ، چون گياه و درخت و ميوه ، كه در عين اينكه آثار بارانند آثار حيات يافتن زمين بعد از مردنش نيز هستند ( طباطبايى ، 1417 ق ، ج 16 ، ص 202 ) .
ب . نافع ، ابن كثير ، ابوعمرو و شعبه « أثَر » به وجه مفرد خوانده اند ( ابن خلف ، 1409 ق ، ص 136 ) . طرفداران قرائت به وجه مفرد به دلايل ذيل استناد مىكنند :
1 . لفظ « أثَر » هر چند مفرد است بر معناى جمع نيز دلالت دارد .
2 . خداوند متعال مىفرمايد :
« قالَ هُمْ أُولاءِ عَلى أَثَرِي وَ عَجِلْتُ إِلَيْكَ رَبِّ لِتَرْضى »
( طه : 84 ) كلمه « أَثَرِى » به وجه مفرد ذكر شده است ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 561 )
3 . قرائت « أثَر » به وجه مفرد به علت اضافه شدن به واژه مفرد « رَحْمَتِ » بهتر است ( ابن خالويه ، 1421 ق ، ص 283 ؛ كرمانى ، 1422 ق ، ص 325 ) .
با توجه به دلايل طرفداران قرائت « أثَر » سياق كلمات مؤيد قرائت به وجه مفرد است ؛ زيرا كلمه « رَحْمَتِ » كه مضاف اليه واژه « أثَر » واقع شده است ، مفرد است و اگر مضاف و مضاف اليه هر دو مفرد باشند هماهنگى بين كلمات رعايت مىشود .
مكى اين وجه قرائى را اختيار نموده و علاوه بر سياق كلمات ، سياق جملات را نيز مؤيد قرائت به وجه مفرد مىداند و مىنويسد : « ويقوى ذلك أن بعده
« كَيْفَ يُحْيِ الْأَرْضَ »
فهذا إخبار عن واحد ، ويلزم من قرأ « آثار » بالجمع أن يقرأ « كيف تحيى » بالتاء ، لتأنيث لفظ الآثار ، و لكن لا يقرأ بذلك لأن من قرأ « آثار » بالجمع جاز له أن يقدّر أن الفاعل فى « يُحْيِى » هو الله جلَّ ذكره لتقدم ذكره ، فلا يلزمه أن يقرأ بالتاء لجمع الأثر » ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 2 ، ص 185 - 186 ) .
تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : واژه « آثَارِ » به دو وجه ، جمع « آثَارِ » و مفرد « أثَر » قرائت شده است . منابع احتجاج قراءات قرائت به وجه مفرد را هماهنگ با سياق كلمات مىدانند .