تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — صفحة 398

مساهمون:

ص٣٩٨
« و به راستى ، فرستادگان ما براى ابراهيم مژده آوردند ، سلام گفتند ، پاسخ داد : « سلام » . و ديرى نپاييد كه گوساله‌اى بريان آورد » . واژه « سَلَامٌ » در « قَالَ سَلَامٌ » به دو وجه « سَلَامٌ » و « سِلمٌ » قرائت شده است : الف . قرائت مشهور آيه « سَلَامٌ » است ( دانى ، 1930 م ، ص 125 ) . در اين وجه از قرائت واژه « سَلَامٌ » مبتدا و خبر آن « عَلَيكُم » محذوف است . واژه « سَلَامٌ » در اين وجه قرائى تحيت حضرت ابراهيم عليه السلام در پاسخ به تحيت ملائكه است . قرائت مشهور هماهنگ با سياق جملات است ؛ زيرا در جمله قبل ملائكه به حضرت ابراهيم عليه السلام فرمودند : « قَالُواْ سَلَامًا » و حضرت در پاسخ فرمودند : « قَالَ سَلَامٌ » ؛ بنابراين قرائت مشهور هماهنگ با سياق جملات است ( ابن خالويه ، 1421 ق ، ص 189 ) ب . حمزه و كسايى « سِلمٌ » خوانده اند ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 290 ) . در كتب حجة القراءات معانى گوناگونى در قرائت به كسر سين « سِلمٌ » بيان شده است . برخى معتقدند « سَلَامٌ » و « سِلمٌ » هر دو واژه ، به معناى تحيت هستند ( فراء ، بى تا ، ج 2 ، ص 20 ؛ طبرسى ، 1377 ش ، ج 2 ، ص 156 ) . ممكن است اين واژه به معناى مسالمت و متضاد حرب باشد ( ابوالفتوح رازى ، 1408 ق ، ج 10 ، ص 301 ) ؛ زيرا حضرت ابراهيم عليه السلام زمانى كه ديد مهمانان از خوردن غذا امتناع مىكنند ، فرمود : « أنا سِلمٌ » يعنى من با شما سازش و مسالمت دارم و از خوردن طعام من آن گونه كه از خوردن طعام دشمن خوددارى مىكنيد ، امتناع نكنيد ( مكى بن ابى طالب ، 1402 ق ، ج 1 ، ص 534 ) . تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء واژه « سَلَامٌ » را به دو وجه « سَلَامٌ » و « سِلمٌ » قرائت كرده اند . قرائت « سَلَامٌ » پاسخ تحيت حضرت ابراهيم عليه السلام به ملائكه است و قرائت « سِلمٌ » ممكن است به معناى تحيت يا به معناى صلح و ضد حرب باشد . قرائت « سَلَامٌ » با سياق جملات هماهنگ است ؛ زيرا سخن از تحيت ملائكه به حضرت ابراهيم است . 19 .
( خِتامُهُ مِسْكٌ وَ فِي ذلِكَ فَلْيَتَنافَسِ الْمُتَنافِسُونَ )
( مطففين : 26 ) « [ باده‌اى كه ] مُهر آن ، مُشك است ، و در اين [ نعمتها ] مشتاقان بايد بر يكديگر پيشى گيرند » . واژه « خِتَامُهُ » به دو وجه « خِتَامُهُ » و « خَاتَمُه » قرائت شده است :