همين علت قرائت « نَاخِرَة » را ترجيح مىدهد ( مختار عمر ، 1421 ق ، ص 76 ؛ زجاج ، 1408 ق ، ج 5 ، ص 278 - 279 ) .
برخى از علماى لغت معناى هر دو واژه « نَّخِرَةً » و « نَاخِرَة » را يكى دانسته اند و معتقدند هر دو به يك معناست ( ابو على فارسى ، 1404 ق ، ج 6 ، ص 371 ) و تنها « نَّخِرَةً » چون صفت مشبهه است داراى مبالغه بيشترى از « نَاخِرَة » است ( فراء ، بى تا ، ج 3 ، ص 231 ؛ ابن عطيه ، 1422 ق ، ج 5 ، ص 432 ؛ ثعلبى ، 1422 ق ، ج 10 ، ص 126 ) . برخى بين اين دو كلمه تفاوت قائل شده اند و « نَّخِرَةً » را به معناى پوسيده و « نَاخِرَة » را به معناى توخالى دانسته اند ( بغوى ، 1420 ق ، ج 5 ، ص 206 ) . برخى نيز واژه « نَّخِرَةً » را فصيح تر دانسته اند اما به علت هماهنگى با رؤس آيات قرائت « نَاخِرَة » را اختيار كرده اند : « وكان بعض أهل العلم بكلام العرب من الكوفيين يقول : الناخرة والنخرة : سواء فى المعنى ، بمنزلة الطامع والطمع ، والباخل والبخل وأفصح اللغتين عندنا وأشهرهما عندنا نَخِرَةً ، به غير ألف ، بمعنى : بالية ، غير أن رءوس الآى قبلها و بعدها جاءت بالألف . فأعجب إلى لذلك أن تلحق ناخرة بها ، ليتفق هو وسائر رءوس الآيات ، لولا ذلك كان أعجب القراءتين إلى حذف الألف منها » ( طبرى ، 1412 ق ، ج 30 ، ص 29 ) .
تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء واژه « نَّخِرَةً » را به دو وجه « نَّخِرَةً » و « نَاخِرَة » قرائت كرده اند . هماهنگى با رؤوس آيات از نقاط قوت قرائت « نَاخِرَة » است كه منابع احتجاج قراءات چون رويكردى لفظى به موضوع سياق دارند ، هماهنگى با رؤوس آيات را سياق مىنامند .
17 .
( ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا رَجُلًا فِيهِ شُرَكاءُ مُتَشاكِسُونَ وَ رَجُلًا سَلَماً لِرَجُلٍ هَلْ يَسْتَوِيانِ مَثَلًا الْحَمْدُ لِلَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ )
( زمر : 29 )
« خدا مَثَلى زده است : مردى است كه چند خواجه ناسازگار در [ مالكيت ] او شركت دارند [ و هر يك او را به كارى مىگمارند ] و مردى است كه تنها فرمانبر يك مرد است . آيا اين دو در مَثَل يكسانند ؟ سپاس خداى را . [ نه ، ] بلكه بيشترشان نمىدانند » .
واژه « سَلَماً » به دو وجه « سَلَمَاً » و « سَالِمَاً » قرائت شده است :
الف . قرائت مشهور آيه « سَلَماً » بر وزن « فَعَلَ » است ( ابن مجاهد ، 1988 م ، ص 562 ) . « سَلَماً » مصدر از فعل « سَلِمَ » است ( فيروزآبادى ، 1393 ق ، ج 3 ، ص 254 ) . در معناى « سَلَمَ »