3 . جمله « وَالْعَيْنُ بِالْعَيْنِ » بر ضمير مستقر در ظرف عطف شده است ( ابوعلى فارسى ، 1404 ق ، ج 3 ، ص 223 - 225 )
زجاج نيز سه وجه را براى قرائت به رفع ذكر مىكند :
1 . عطف به محل جمله
2 . عطف به ضمير مستقر در ظرف
3 . واو استينافيه باشد و واژه « العين » مبتدا و « بالعينِ » خبر آن باشد ( زجاج ، 1408 ق ، ج 2 ، ص 145 ) .
در قرائت كسايى اگر واو در جمله
« وَ الْعَيْنَ بِالْعَيْنِ »
استينافيه در نظر گرفته شود در اين صورت حكم « أَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ » مربوط به يهود و ديگر احكام
« وَ الْعَيْنَ بِالْعَيْنِ وَ الْأَنْفَ بِالْأَنْفِ وَ الْأُذُنَ بِالْأُذُنِ وَ السِّنَّ بِالسِّنِّ وَ الْجُرُوحَ قِصاصٌ »
تشريعى جديد براى امت اسلام خواهد بود .
تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء در قرائت
« وَ الْعَيْنَ بِالْعَيْنِ وَ الْأَنْفَ بِالْأَنْفِ وَ الْأُذُنَ بِالْأُذُنِ وَ السِّنَّ بِالسِّنِّ وَ الْجُرُوحَ قِصاصٌ »
بر سه رأى هستند :
حمزه ، عاصم و نافع تمام موارد را به نصب قرائت كرده اند و كسايى بر خلاف آنها همه موارد را به رفع قرائت نموده است . اما ابن كثير و ابوعمرو « الجُرُوحُ » را به رفع و بقيه موارد را به نصب قرائت نموده اند .
در كتب نحوى و احتجاج قراءات بيانات مختلفى پيرامون وجوه اعرابى و قرائى آيه ذكر شده است . به نظر مىرسد عده اى با توجيهاتى كه دارند ، قرائت ابوعمرو ، ابن كثير و ابن عامر را هماهنگ با سياق مىدانند ؛ زيرا معتقدند پنج جمله
« وَ الْعَيْنَ بِالْعَيْنِ وَ الْأَنْفَ بِالْأَنْفِ وَ الْأُذُنَ بِالْأُذُنِ وَ السِّنَّ بِالسِّنِّ »
كه خبر در آنها به صورت جار و مجرور ذكر شده است به دليل هماهنگى خبر ، اين جملات به هم عطف شده و اسم در آنها به صورت منصوب قرائت شده است ؛ اما در جمله
« وَ الْجُرُوحَ قِصاصٌ »
خبر جار و مجرور نيست و با جملات ديگر متفاوت است ؛ بنابراين استينافيه در نظر گرفته شده است و به صورت مرفوع قرائت شده است ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 227 ) .