تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء در قرائت « فَلَا رَفَثَ » و « وَلَا فُسُوقَ » اختلاف نموده و به دو وجه منصوب و مرفوع قرائت كرده اند . « رفث » و « فسوق » از محرمات هستند و در شرع مقدس نهى شده اند . دو قرائت مشهور نيز بيان كننده نهى شرعى هستند . قرائت رفع در قالب اخبار ، حكم حرمت را بيان مىكند و قرائت فتح در قالب نفى جنس ، حكم نهى را مطرح مىنمايد . بنابراين ، هر دو قرائت متضمن معناى نهى از رفث و فسوق هستند . اما در بيان برترى وجه قرائت مشهور مىتوان گفت : قرائت « فَلَا رَفَثَ وَلَا فُسُوقَ وَلَا جِدَالَ » هماهنگ با سياق و نظم كلام است ؛ زيرا هر سه واژه بعد از « لا » به نصب قرائت شده اند ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 1 ، ص 286 ) . به عبارت ديگر اجماع قراء بر فتح « لَا جِدَالَ » موجب تقويت قرائت فتح در « فَلَا رَفَثَ » و « وَلَا فُسُوقَ » است تا كلام داراى نظم و سياق يكسان در نفى باشد .
3 .
( وَ كَتَبْنا عَلَيْهِمْ فِيها أَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ وَ الْعَيْنَ بِالْعَيْنِ وَ الْأَنْفَ بِالْأَنْفِ وَ الْأُذُنَ بِالْأُذُنِ وَ السِّنَّ بِالسِّنِّ وَ الْجُرُوحَ قِصاصٌ فَمَنْ تَصَدَّقَ بِهِ فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ وَ مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ )
( مائده : 45 )
« و در [ تورات ] بر آنان مقرّر كرديم كه جان در مقابل جان ، و چشم در برابر چشم ، و بينى در برابر بينى ، و گوش در برابر گوش ، و دندان در برابر دندان مىباشد و زخمها [ نيز به همان ترتيب ] قصاصى دارند . و هر كه از آن [ قصاص ] درگذرد ، پس آن ، كفّاره [ گناهان ] او خواهد بود . و كسانى كه به موجب آنچه خدا نازل كرده داورى نكردهاند ، آنان خود ستمگرانند »
واژههاى « الْعَيْنَ » ، « الأَنفَ » ، « الأُذُنَ » ، « السِّنَّ » و « الْجُرُوحَ » به سه وجه « الْعَيْنَ » « الأَنفَ » ، « الأُذُنَ » « السِّنَّ » ، « الْجُرُوحَ » ، « الْعَيْنَ » « الأَنفَ » ، « الأُذُنَ » « السِّنَّ » ، « الْجُرُوحُ » و « الْعَيْنُ » « الأَنفُ » ، « الأُذُنُ » « السِّنُّ » ، « الْجُرُوحُ » قرائت شده است :
الف . در قرائت مشهور هر پنج كلمه به نصب قرائت شده است : « وَالْعَيْنَ بِالْعَيْنِ وَالأَنفَ بِالأَنفِ وَالأُذُنَ بِالأُذُنِ وَالسِّنَّ بِالسِّنِّ وَالْجُرُوحَ قِصَاصٌ » ، نافع ، حمزه و عاصم به اين وجه قرائت كرده اند ( ابن الباذش ، 1403 ق ، ج 2 ، ص 634 ) . در قرائت به نصب اين كلمات عطف به جمله « أَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ » هستند ؛ بنابراين واژه « أنَّ » حذف شده و اسم و خبر آن باقى مانده است . بنا بر قرائت مشهور ، تمام احكامى كه در آيه بيان مىشود راجع به اهل كتاب خواهد بود .