2 . نظام نحوى جملات در زبان عربى به صورت فعل ، فاعل ، مفعول به است و تقديم مفعول به بر فاعل به دو علت است : يا مانعى وجود دارد يا اين كه نكته اى بلاغى سبب تقديم ما حقه التاخير مىشود كه در اين جا هيچ يك از اين دو دليل وجود ندارد ، پس آن چه مقدم شده بهتر است مرفوع خوانده شود تا نظام نحوى جمله حفظ شود .
3 . عبارت « مِن رَّبِّهِ » پس از كلمه « آدَمُ » قرار گرفته است يعنى آدم از خداى خود كلمات را آموخت ؛ اما اگر « آدَم » را مفعول به بدانيم در اين صورت جمله دچار تعقييد لفظى مىشود كه شايسته كلام فصيح نيست .
4 . سياق نحوى دو جمله « فَتَلَقَّى آدَمُ مِن رَّبِّهِ كَلِمَاتٍ » و « فَتَابَ عَلَيْهِ » مؤيد قرائت مشهور است ؛ زيرا در جمله دوم كه نتيجه جمله اول است مىفرمايد : « پس خداوند توبه او را پذيرفت » با توجه به اين جمله ، كسى كه توبه اش پذيرفته شده است ، همان شخصى است كه در جمله اول فاعل و انجام دهنده عملى بوده كه سبب پذيرفته شدن توبه شده است . همچنين سياق نحوى آيات نيز مؤيد قرائت مشهور است ؛ زيرا در آيات قبل
( يا آدَمُ اسْكُنْ أَنْتَ وَ زَوْجُكَ الْجَنَّةَ وَ كُلا مِنْها رَغَداً حَيْثُ شِئْتُما وَ لا تَقْرَبا هذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَكُونا مِنَ الظَّالِمِينَ )
( بقره : 35 ) آدم فاعل و مرفوع است و اگر در اين آيه هم به رفع خوانده شود ، هماهنگ با آيات قبل است .
2 .
( الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُوماتٌ فَمَنْ فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ فَلا رَفَثَ وَ لا فُسُوقَ وَ لا جِدالَ فِي الْحَجِّ وَ ما تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ يَعْلَمْهُ اللَّهُ وَ تَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوى وَ اتَّقُونِ يا أُولِي الْأَلْبابِ )
( بقره : 197 )
كلمات « فَلَا رَفَثَ » و « وَلَا فُسُوقَ » به دو وجه منصوب و مرفوع قرائت شده است :
الف . قرائت مشهور آيه « فَلَا رَفَثَ » « وَلَا فُسُوقَ » « لَا جِدَالَ » به فتح است ( دانى ، 2005 م ، ص 420 ) . در اين وجه از قرائت « لا » ، لا نفى جنس است و واژه بعد از « لا » اسم آن و منصوب و خبر آن « فِى الْحَجِّ » است . در قرائت مشهور ، « رَفَث و فُسُوق » به طور مطلق نفى مىشود و مفيد معناى نهى است . در واقع قرائت مشهور در قالب نفى جنس ، حكم نهى را مطرح مىنمايد ( ابوعلى فارسى ، 1404 ق ، ج 2 ، ص 291 - 291 ) . طرفداران اين وجه از قرائت به كلام ابن عباس اشاره مىكنند كه مىگويد : « لاتمار صاحبك حتى تغضبه » ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 129 ) .