علاوه بر اين كه سياق مؤيد قرائت مشهور است با توجه به شواهد قرآنى و دلايل ديگرى كه مطرح شد ، قرائت مشهور استوارتر است .
3 - 2 - 2 . اختلاف قرائت در اعراب اسم
اختلاف در اعراب اسم نيز سبب اختلاف قرائت شده و سياق به عنوان يك قرينه مىتواند مؤيد يكى از وجوه اعرابى باشد . از اين نمونه ده آيه مورد بررسى و تحليل قرار مىگيرد .
1 .
( فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِماتٍ فَتابَ عَلَيْهِ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ )
( بقره : 37 )
« سپس آدم از پروردگارش كلماتى را دريافت نمود و [ خدا ] بر او ببخشود آرى ، او [ ست كه ] توبهپذيرِ مهربان است » .
واژه « آدَمُ » و « كَلِمَاتٍ » به دو وجه « آدَمُ ، كَلِمَاتٍ » و « آدَمَ ، كَلِمَاتٌ » قرائت شده است :
الف . در قرائت مشهور واژه « آدَمُ » مرفوع و واژه « كَلِمَاتٍ » منصوب خوانده شده است ( ابن مجاهد ، 1988 م ، ص 153 ) . بنا بر قرائت مشهور « آدَمُ » فاعل و « كَلِمَاتٍ » مفعول به است ؛ زيرا آدم بود كه كلمات را دريافت كرد و آن را پذيرفت و خداوند را با آن كلمات مورد خطاب قرار داد تا توبه اش پذيرفته شد ، پس « آدَمُ » فاعل و « كَلِمَاتٍ » مفعول به است ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 1 ، ص 237 ) . طبرى تنها قرائت مشهور را جايز دانسته و مىنويسد : « فغير جائز عندى فى القراءة إلا رفع آدم على أنه الملتقى الكلمات لإجماع الحجة من القراء وأهل التأويل من علماء السلف والخلف على توجيه التلقى إلى آدم دون كلمات » ( طبرى ، 1412 ق ، ج 1 ، ص 193 ) .
ب . ابن كثير واژه « آدَمَ » را منصوب و « كَلِمَاتٌ » را مرفوع قرائت كرده است ( ابن مهران ، 1408 ق ، ص 116 ) . بنا بر اين قرائت « كَلِمَاتٌ » فاعل و « آدَمَ » مفعول به است . پس كلمات به حضرت آدم روى آورد و به او رسيد ( طباطبايى ، 1417 ق ، ج 1 ، ص 133 ) . در تفسير بحرالعلوم نيز معناى اين قرائت اين گونه بيان شده است : « استقبلته كلمات من ربِّه » ( سمرقندى ، بى تا ، ج 1 ، ص 45 ) . طرفداران قرائت ابن كثير در علت اختيار قرائت خود مىگويند : كلمات بود كه آدم با توفيق الهى آن را فرا گرفت و خداوند را با آن كلمات مورد خطاب قرار داد و نجات يافت . در حقيقت به خاطر كلمات بود كه توبه حضرت آدم پذيرفته شد ؛ بنابراين كلمات وسيله اى بود كه