1 . شرب خمر منشأ گناهان بسيارى است ؛ خداوند متعال مىفرمايد :
« إِنَّما يُرِيدُ الشَّيْطانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَداوَةَ وَ الْبَغْضاءَ فِي الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ وَ يَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَ عَنِ الصَّلاةِ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ »
( مائده : 91 ) . بنابراين قرائت « كثير » به اين اعتبار صحيح تر است . اين استناد نمىتواند صحيح باشد ؛ زيرا سياق آيه در بيان نوع گناه خمر و ميسر است كه از گناهان كبيره به شمار مىرود .
2 . ذكر واژه « منافع » به صورت جمع با قرائت « كثير » سازگارتر است ؛ زيرا كلمه « اثم » مفرد به معناى جمع « آثام » است . دليل بر اين قول هم واژه « منافع » است كه به صورت جمع به كار رفته است ؛ بنابراين بهتر است « اثم » با واژه « كثير » توصيف شود ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 131 ) . شايد علت اين قول ، آيه
« وَ إِنَّ لَكُمْ فِي الْأَنْعامِ لَعِبْرَةً نُسْقِيكُمْ مِمَّا فِي بُطُونِها وَ لَكُمْ فِيها مَنافِعُ كَثِيرَةٌ وَ مِنْها تَأْكُلُونَ »
( مؤمنون : 21 ) باشد كه پس از واژه « منافع » ، لفظ « كثير » ذكر شده است .
3 . طرفداران اين وجه از قرائت معتقدند ، « كل كثير كبير وليس كل كبير بكثير » ؛ بنابراين قرائت « كثير » در بر گيرنده معناى « كثرت » و « كبر » بوده و نسبت به قرائت « كبير » ارجح است ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 1 ، ص 291 ) . البته اين نظر قابل نقد است ؛ زيرا در بسيارى از موارد به ويژه در كيفيت عمل و فعل نمىتواند صادق باشد . به عنوان مثال آيا ارتكاب گناهان صغيره اى چون مس خط مصحف بدون وضو به طور متعدد مىتواند با يك گناه كبيره چون قتل و زنا برابرى كند ؟ پس چگونه مىتوان اعتقاد داشت كه « كل كثير كبير » . بلى مىتوان گفت « بعض كثير كبير » ( ستوده نيا ، 1381 ش ، ص 59 ) .
4 . وصف « اثم » به « كثير » بليغ تر از وصف آن به « كبير » است . در ديگر آيات قرآن كريم نيز واژه « كثير » به كار رفته است :
« وَ اذْكُرُوا اللَّهَ كَثِيراً »
( انفال : 45 ) و
« وَ ادْعُوا ثُبُوراً كَثِيراً »
( فرقان : 14 ) .
تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : واژه « كبير » به دو صورت « كبير » و « كثير » خوانده شده است . طرفداران قرائت « كبير » با باء هماهنگى با سياق جملات را قرينه اى بر تقويت قرائت خود مىدانند . هر دو قرائت ناظر به بزرگى و عظمت گناه خمر و ميسر است . قرائت مشهور اين معنا را به صراحت بيان مىكند و قرائت « كثير » نيز مىتواند ناظر به عظمت گناه باشد . البته