معتبرى نيز بر توقيفى بودن آن وجود ندارد ، استناد سياق فعلى سورهها به وحى و توقيف نبى اكرم ( ص ) ثابت نيست و در نتيجه ، مرتبط دانستن سورهها و وجه مناسبتى كه براى اقتران آنها به يكديگر و براى اولين آيه هر سوره با آخرين سوره قبل از آن ذكر شده است ، دليل معتبرى ندارد .
آيت الله جوادى آملى معتقد است در خصوص توقيفى بودن ترتيب سورهها مىتوان چنين بحثى را مطرح نمود كه در تفسير تسنيم هم قابل مشاهده است ( جوادى آملى ، 1387 ش ، ج 13 ، ص 45 ) . البته بايد توجه داشت از نظر مؤلف تسنيم ، بررسى سياق در صِرف تدوين بى آن كه با هم نازل شده باشند ، همانند سياق آيات متحدالنزول نخواهد بود ( جوادى آملى ، 1387 ش ، ج 13 ، ص 45 ) .
علامه طباطبايى توفيقى بودن ترتيب همه سورهها را رد نموده و مىنويسد : « آن چه در برخى از روايات وارد شده مبنى بر اين كه جاى هر يك از سورهها و آيات قرآن مجيد به دستور خود پيامبر اكرم ( ص ) مشخص شده ، مطلبى است كه بقيه روايات عموماً آن را تكذيب مىكند » ( طباطبايى ، 1361 ش ، ص 205 ) .
در مقابل جمعى از پژوهشگران ، به ويژه در دوران اخير ، قائل به توفيقى بودن ترتيب سورهها هستند . سعيد حوى از آن دسته از مفسرانى است كه به توفيقى بودن ترتيب سور اعتقاد دارد . وى به مثابه روش تفسيرى كوشيده است مناسبت ميان سورهها را با سوره بقره جستجو كند و همه سورهها را مفسر و شارح سوره بقره بداند . به عقيده برخى از محققان علوم قرآنى او اولين كسى نيست كه متفطن اهميت سوره فاتحه و جايگاه محورى آن نسبت به ديگر سورههاى قرآن شده است ؛ بلكه ديگران پيش از او به اين موضوع پرداخته اند . آن چه نظريه وى را از ديگران متمايز مىكند ، آن است كه وى ديگر سورههاى قرآن را در مقام بسط و تفصيل مفاهيم طرح شده در سوره بقره مىداند ( پرچم ، 1390 ش ، ص 35 ) .
بنابراين ، با توجه به قرائنى كه در منابع تاريخ قرآن و روايات موجود است ، نمىتوان انديشه توقيفى بودن ترتيب سور را پذيرفت و در صورت اجتهادى بودن ترتيب سورهها اين نوع از سياق از درجه اعتبار ساقط است .
اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — صفحة 36
مساهمون: زهرا قاسم نژاد
ص٣٦