فصل سوم : اختلاف قرائت در اسماء
يكى از اقسام كلمه ، اسم است . اختلاف قرائت در اسم نيز مشاهده مىشود . در اين فصل انواع اختلاف قرائت در اسم همراه با آيات قرآن كريم مورد بررسى و تحليل قرار مىگيرد .
3 - 2 - 1 . اختلاف قرائت در ريشه اسم
اختلاف قرائت مىتواند در ريشه اسم باشد كه در اين مواقع معمولا ريشه و ماده اصلى هر دو وجه قرائى نزديك به هم است . در قرآن كريم تنها در يك مورد سياق مىتواند مؤيد يكى از وجوه قرائى باشد كه اختلاف در ريشه اسم وجود دارد .
1 .
( يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِما إِثْمٌ كَبِيرٌ وَ مَنافِعُ لِلنَّاسِ وَ إِثْمُهُما أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِما وَ يَسْئَلُونَكَ ما ذا يُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآياتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ )
( بقره : 219 )
« در باره شراب و قمار ، از تو مىپرسند ، بگو : « در آن دو ، گناهى بزرك ، و سودهايى براى مردم است ، و [ لى ] گناهشان از سودشان بزرگتر است . » و از تو مىپرسند : « چه چيزى انفاق كنند ؟ » بگو : « ما زاد [ بر نيازمندى خود ] را . » اين گونه ، خداوند آيات [ خود را ] براى شما روشن مىگرداند ، باشد كه در [ كار ] دنيا و آخرت بينديشيد » .
كلمه « كبير » به دو وجه « كبير » و « كثير » قرائت شده است :
الف ) قرائت مشهور آيه « كبير » با حرف باء است ( ابن مجاهد ، 1988 م ، ص 182 ) . قرائت مشهور ناظر به بزرگى و عظمت گناه خمر و ميسر است . طرفداران قرائت « كبير » هماهنگى با سياق جملات را دليل اختيار قرائت خود مىدانند .