يك مورد از اين نوع اختلاف قرائت ، سياق نقش داشته و مؤيد يكى از وجوه است . در سى و نه مورد قرائت مشهور و در بيست و دو مورد قرائت غير مشهور و در بيست مورد هر دو وجه قرائى هماهنگ با سياق دانسته شده است .
7 . در چهل آيه اختلاف قرائت در وجه تكلم و غيبت است كه قرائت مشهور در بيست و هفت مورد و قرائت غير مشهور در سه مورد و در ده مورد هر دو وجه هماهنگ با سياق است .
8 . از چهل موردى كه به دو وجه تكلم و غيبت خوانده شده است ، در سى و هفت مورد فاعل در هر دو وجه خداوند متعال است ، قرائت با ياء خبر از خداوند متعال به وجه غائب و قرائت با نون خبر خداوند متعال از خود مىباشد .
9 . نه مورد از اختلاف قرائت در وجه تكلم ، خطاب و غيبت مربوط به فعل ماضى است كه از اين تعداد در هفت مورد قرائت مشهور هماهنگ با سياق و در يك مورد هر دو وجه و يك مورد هم قرائت غير مشهور هماهنگ با سياق است .
10 . در تمام مواردى كه اختلاف در وجه خطاب و تكلم و غيبت ديده مىشود يكى از وجوه قرائت ، التفات است و وجه ديگر هماهنگ با سياق است . به نظر مىرسد با توجه به اسلوب التفات ، سياق نمىتواند تنها قرينه و ملاك اختيار قرائت باشد . در تعريف التفات گفته مىشود : « بيان معنا به يكى از وجوه تكلم ، خطاب ، و غيبت پس از آن كه قبلا به وجه ديگر از آن تعبير شده است . در التفات بايد مسند اليه در هر دو مورد يكى باشد » ( ابن ناظم ، 1989 م ، ص 30 ) .
11 . رسم الخط مصحف مىتواند عامل اصلى اختلاف قراءاتى باشد كه سياق در اختيار يك وجه از قرائت نقش دارد . اختلاف قرائت در افعال اين احتمال را تقويت مىكند كه نسيان قراء و رجوع به مصحف سبب اختلاف قرائت شده است . قراء پس از اختلاف بر سر قرائت واژه اى به مصحف رجوع نموده اند و چون رسم الخط مصحف خالى از اعراب و حرف الف بوده است و قابليت قرائت افعال را به هر دو وجه داشته است . هر يك از قراء با توجه به سياق يا قرائنى ديگر يك وجه از قرائت را انتخاب و به آن طريق خوانده اند .
اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — صفحة 354
مساهمون: زهرا قاسم نژاد
ص٣٥٤