تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — صفحة 310

مساهمون:

ص٣١٠
آن چه بيان شد هماهنگى قرائت جمهور با سياق جملات بود ، به نظر مىرسد سياق كلمات هم مىتواند مؤيد و مرجح قرائت مشهور باشد . در جمله آخر
« وَ نَقُولُ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ »
دو فعل « وَنَقُولُ » و « ذُوقُواْ » در كنار هم قرار گرفته اند . همه قراء بر قرائت فعل « ذُوقُواْ » اجماع داشته و آن را فعل امر مجزوم قرائت كرده اند . فاعل فعل امر ضمير مستتر انت است و معمولا قبل از فعل امر ، فعل مضارع متكلم قرار مىگيرد تا ضمير مستتر فاعلى كه انا يا نحن است با ضمير فاعلى فعل امر تناسب داشته باشد . اما قرار گرفتن فعل مضارع غائب با فعل امر مجزوم تناسب چندانى ندارد . به علاوه كه فعل « وَنَقُولُ » عطف به « سَنَكْتُبُ » است و قرائت حمزه در صورتى صحيح مىتواند باشد كه فعل « يَقُولُ » نيز به صورت مجهول « يقال » خوانده شود تا با فعل « سيُكتَبُ » كه مجهول خوانده است ، تناسب داشته باشد . طبرى نيز در تفسير خود به اين موضوع اشاره دارد و مىنويسد : « والصواب من القراءة فى ذلك عندنا : سَنَكْتُبُ بالنون وَقَتْلَهُمُ بالنصب لقوله : « و نقول » ، ولو كانت القراءة فى سيكتب بالياء و ضمها ، لقيل : ويقال » ( طبرى ، 1412 ق ، ج 4 ، ص 130 ) . 7 .
( تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ وَ مَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدِينَ فِيها وَ ذلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ * وَ مَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ يَتَعَدَّ حُدُودَهُ يُدْخِلْهُ ناراً خالِداً فِيها وَ لَهُ عَذابٌ مُهِينٌ )
( نساء : 13 - 14 ) « اينها احكام الهى است ، و هر كس از خدا و پيامبر او اطاعت كند ، وى را به باغهايى درآورد كه از زير [ درختانِ ] آن نهرها روان است . در آن جاودانه‌اند ، و اين همان كاميابى بزرگ است . - و هر كس از خدا و پيامبر او نافرمانى كند و از حدود مقرر او تجاوز نمايد ، وى را در آتشى درآورد كه همواره در آن خواهد بود و براى او عذابى خفّت‌آور است » . فعل « يُدْخِلْهُ » در هر دو آيه به دو وجه « يُدْخِلْهُ » و « نُدْخِلْهُ » قرائت شده است : الف . قرائت مشهور آيه « يُدْخِلْهُ » با ياء است ( ابن شريح ، 1421 ق ، ص 98 ) . قرائت مشهور خبر از خداوند متعال به وجه غائب است . طرفداران قرائت با ياء به سياق جملات در هر آيه استناد