تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — صفحة 309

مساهمون:

ص٣٠٩
كلمات « سَنَكْتُبُ » و « قَتْلَهُمُ » و « نَقُولُ » به دو وجه « سيُكتَبُ » ، « قَتْلُهُمُ » ، « يَقُولُ » و « سَنَكْتُبُ » و « قَتْلَهُمُ » و « نَقُولُ » قرائت شده اند : الف . قرائت مشهور آيه « سَنَكْتُبُ » و « قَتْلَهُمُ » و « نَقُولُ » است ( قمحاوى ، 1427 ق ، ص 49 ) . فعل « سَنَكْتُبُ » و « نَقُولُ » فعل مضارع مرفوع به وجه متكلم مع الغير است و « قَتْلَهُمُ » عطف بر محل « ما » كه مفعول به و منصوب است ، مىباشد ( ابن انبارى ، 1400 ق ، ج 1 ، ص 233 ) . اين وجه از قرائت اخبار خداوند از خود به وجه جمع است . طرفداران قرائت مشهور به ابتداى كلام
« لَقَدْ سَمِعَ اللَّهُ قَوْلَ الَّذِينَ قالُوا إِنَّ اللَّهَ فَقِيرٌ »
استناد مىكنند كه سخن از خداوند متعال است ( ابوعلى فارسى ، 1404 ق ، ج 3 ، ص 115 ) . ب . حمزه « سيُكتَبُ » به ياء غيبت و ضم ياء بنا بر فعل مجهول و « قَتْلُهُمُ » به رفع لام و « يَقُولُ » به ياء غيبت خوانده است ( ابن شريح ، 1421 ق ، ص 96 ) . واژه « قَتْلُهُمُ » در قرائت حمزه عطف به محل « ما » مىباشد كه نائب فاعل و مرفوع است و علت قرائت به غيبت اسم جلاله « اللّهُ » است كه قبل از « سيُكتَبُ » و « يَقُولُ » ذكر شده است ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 1 ، ص 370 ) . تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء در قرائت كلمات « سَنَكْتُبُ » و « قَتْلَهُمُ » و « نَقُولُ » اختلاف نموده و به دو وجه « سيُكتَبُ » ، « قَتْلُهُمُ » ، « يَقُولُ » و « سَنَكْتُبُ » و « قَتْلَهُمُ » و « نَقُولُ » قرائت كرده اند . قرائت جمهور هماهنگ با سياق جملات است . در توضيح جملات اين آيه مىتوان گفت : اولين جمله مورد بحث ، جمله اى است كه خداوند متعال از كفار نقل مىكند :
« قالُوا إِنَّ اللَّهَ فَقِيرٌ وَ نَحْنُ أَغْنِياءُ »
در اين جمله كه خداوند متعال از كفار حكايت مىكند ، خداوند متعال غائب « إِنَّ اللّهَ فَقِيرٌ » و كفار متكلم « نَحْنُ أَغْنِيَاء » هستند . جمله بعد
« سَنَكْتُبُ ما قالُوا وَ قَتْلَهُمُ الْأَنْبِياءَ بِغَيْرِ حَقٍّ »
سخن خداوند متعال در پاسخ به كلام كفار است ، با توجه به قاعده زبانى ، بايد در اين جمله خداوند متكلم و كفار غائب باشند و قرائت مشهور هماهنگ با اين قاعده زبانى است ؛ زيرا خداوند متكلم
« سَنَكْتُبُ ما قالُوا »
و كفار غائبند
« ما قالُوا وَ قَتْلَهُمُ الْأَنْبِياءَ بِغَيْرِ حَقٍّ » .
جمله سوم
« وَ نَقُولُ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ »
عطف به جمله دوم است پس فعل در اين جمله بايد با فعل جمله دوم هماهنگ باشد ، بنابراين « وَنَقُولُ » با « سَنَكْتُبُ » هماهنگ است .