الف . قرائت مشهور آيه « يُكَفِّر » و « يُدْخِلْهُ » با ياء است ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 248 ) . قرائت با ياء خبر از خداوند متعال به وجه غائب است كه با سياق جملات هماهنگ است ( سالم محيسن ، 1408 ق ، ج 3 ، ص 305 ؛ ابن خالويه ، 1421 ق ، ص 347 ؛ ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 711 ) . جمله
« يَوْمَ يَجْمَعُكُمْ لِيَوْمِ الْجَمْعِ »
و
« وَ مَنْ يُؤْمِنْ بِاللَّهِ وَ يَعْمَلْ صالِحاً »
به وجه غائب از خداوند متعال خبر مىدهند و اگر در ادامه آيه نيز فعل « يُكَفِّر » و « يُدْخِلْهُ » با ياء قرائت شود هماهنگ با سياق جملات خواهد بود . بازمول در رساله خود اين وجه را موافق با سياق مىداند ( بازمول ، 1412 ق ، ص 779 ) .
ب . نافع و ابن عامر « نُكَفِّر » و « نُدْخِلْهُ » با نون خوانده اند ( دانى ، 1930 م ، ص 211 ) . قرائت با نون خبر خداوند متعال از خود است و التفات از غيبت به تكلم است . طرفداران قرائت با نون به آيه قبل
« فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ النُّورِ الَّذِي أَنْزَلْنا وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ »
( تغابن : 8 ) استناد مىكنند كه فعل « أَنزَلْنَا » پس از واژه « الله » آمده است ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 711 ) .
تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء فعل « يُكَفِّر » و « يُدْخِلْهُ » را به دو وجه « يُكَفِّر » « يُدْخِلْهُ » و « نُكَفِّر » « نُدْخِلْهُ » قرائت كرده اند . منابع احتجاج قراءات ، سياق را از نقاط قوت هر دو وجه قرائى مىدانند . به نظر مىرسد سياق جملات مؤيد و گواه قرائت مشهور است .
3 .
( وَ يُعَلِّمُهُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ التَّوْراةَ وَ الْإِنْجِيلَ )
( آل عمران : 48 )
« و به او كتاب و حكمت و تورات و انجيل مىآموزد » .
فعل « يُعَلِّمُهُ » به دو وجه « يُعَلِّمُهُ » و « نُعَلِّمُهُ » قرائت شده است :
الف . عاصم و نافع « يُعَلِّمُهُ » با ياء قرائت كرده اند ( سالم محيسن ، 1408 ق ، ج 1 ، ص 334 ) در اين وجه از قرائت فعل به صيغه غيبت بيان شده و خبر از خداوند متعال است كه به عيسى عليه السلام كتاب و حكمت را ياد داده است . طرفداران قرائت « يُعَلِّمُهُ » به آيه قبل استناد مىكنند كه به لفظ غيبت است ( ابوعلى فارسى ، 1404 ق ، ج 3 ، ص 43 ) . آيه قبل مىفرمايد :
« قالَتْ رَبِّ أَنَّى يَكُونُ لِي وَلَدٌ وَ لَمْ يَمْسَسْنِي بَشَرٌ قالَ كَذلِكِ اللَّهُ يَخْلُقُ ما يَشاءُ إِذا قَضى أَمْراً فَإِنَّما يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ »
( آل عمران : 47 ) افعال « يَخْلُقُ » و « يَقُولُ » در آيه قبل به وجه غائب بيان شده و فعل « يُعَلِّمُهُ » به لفظ غيبت با سياق آيه قبل هماهنگ است .