شُرَكاءَ خَلَقُوا كَخَلْقِهِ )
( رعد : 16 )
« فَتَشابَهَ الْخَلْقُ عَلَيْهِمْ »
( رعد : 16 ) به وجه غائب است ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 2 ، ص 22 ) .
ب . ابن كثير ، ابن عامر ، ابوعمرو ، نافع و شعبه « تُوقِدُونَ » با تاء خطاب خوانده اند ( ابوالعلاء عطار ، 1414 ق ، ج 2 ، ص 533 ) . قرائت با تاء خطاب به كسانى است كه در آيه قبل مورد خطاب واقع شده اند يا خطاب به عموم است . بنابراين طرفداران قرائت « تُوقِدُونَ » با تاء به سياق آيات استناد نموده و خطاب در آيه
« قُلْ أَ فَاتَّخَذْتُمْ مِنْ دُونِهِ أَوْلِياءَ »
( رعد : 16 ) را مؤيد قرائت خود مىدانند ( طبرسى ، 1372 ش ، ج 6 ، ص 439 ؛ ابن ابى مريم ، 1414 ق ، ج 2 ، ص 703 ) .
تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قاريان فعل « يُوقِدُونَ » را به دو وجه « يُوقِدُونَ » و « تُوقِدُونَ » خوانده اند . منابع احتجاج قراءات سياق جملات و آيات را مؤيد قرائت مشهور « يُوقِدُونَ » مىدانند . طرفداران قرائت « تُوقِدُونَ » نيز به سياق آيات استناد مىكنند .
61 .
( وَ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ لا يَخْلُقُونَ شَيْئاً وَ هُمْ يُخْلَقُونَ )
( نحل : 20 )
« و كسانى را كه جز خدا مىخوانند ، چيزى نمىآفرينند در حالى كه خود آفريده مى شوند » .
فعل « يَدْعُونَ » به دو وجه « يَدْعُونَ » و « تَدْعُونَ » قرائت شده است :
الف . عاصم « يَدْعُونَ » با ياء خوانده است ( سالم محيسن ، 1408 ق ، ج 2 ، ص 320 ) . قرائت با ياء بر اين اساس است كه در آيات قبل خطاب به مومنان است و در اين آيه خطاب به مشركان است ؛ بنابراين به وجه غائب بيان شده است ( مكى بن ابى طالب ، 1402 ق ، ج 2 ، ص 36 ) . البته مىتوان همه را خطاب به كفار دانست و قرائت با ياء التفات از غيبت به خطاب باشد .
ب . ساير قراء « تَدْعُونَ » با تاء خطاب خوانده اند ( دانى ، 2005 م ، ص 586 ) . خطاب « تَدْعُونَ » در اين آيه به مشركان است چنان كه خطاب در « تُسِرُّونَ » و « تُعْلِنُونَ » در آيه قبل به مشركان است يا اين كه « تُسِرُّونَ » و « تُعْلِنُونَ » در آيه قبل خطاب به مؤمنان و « تَدْعُونَ » در اين آيه خطاب به كفار است ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 2 ، ص 36 ) طرفداران قرائت با تاء سياق آيات قبل
« وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لا تُحْصُوها إِنَّ اللَّهَ لَغَفُورٌ رَحِيمٌ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ ما تُسِرُّونَ وَ ما تُعْلِنُونَ »
( نحل : 19 - 18 ) و آيات بعد
« إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ فَالَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ قُلُوبُهُمْ مُنْكِرَةٌ وَ هُمْ مُسْتَكْبِرُونَ »
( نحل : 22 ) را مؤيد قرائت خود مىدانند ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 387 ) .