تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — صفحة 284

مساهمون:

ص٢٨٤
من قرأ ذلك بالتاء : « تسقى بماء واحد » على أن معناه : تسقى الجنات والنخل والزرع بماء واحد لمجىء تسقى بعد ما قد جرى ذكرها » ( طبرى ، 1412 ق ، ج 13 ، ص 67 ) . تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء فعل « يُسْقَى » را به دو وجه « يُسْقَى » و « تُسْقَى » قرائت كرده اند . قرائت با ياء از باب غلبه مذكر بر مؤنث يا حمل لفظ بر معنا است . قرائت با تاء مورد تأييد سياق جملات است ؛ زيرا در جمله بعد ضمير مؤنث به كار رفته است . به نظر مىرسد در اين آيه شريفه سياق جملات مؤيد و مرجح قرائت « تُسْقَى » با تاء است . هر چند در چنين آياتى تنها نمىتوان به سياق استناد نمود بلكه بايد اسلوب ادبى قرآن كريم در ديگر آيات مشابه نيز مورد بررسى قرار گيرد . 60 .
( أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَسالَتْ أَوْدِيَةٌ بِقَدَرِها فَاحْتَمَلَ السَّيْلُ زَبَداً رابِياً وَ مِمَّا يُوقِدُونَ عَلَيْهِ فِي النَّارِ ابْتِغاءَ حِلْيَةٍ أَوْ مَتاعٍ زَبَدٌ مِثْلُهُ كَذلِكَ يَضْرِبُ اللَّهُ الْحَقَّ وَ الْباطِلَ فَأَمَّا الزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفاءً وَ أَمَّا ما يَنْفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِي الْأَرْضِ كَذلِكَ يَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثالَ )
( رعد : 17 ) « [ همو كه ] از آسمان ، آبى فرو فرستاد . پس رودخانه‌هايى به اندازه گنجايش خودشان روان شدند ، و سيل ، كفى بلند روى خود برداشت ، و از آنچه براى به دست آوردن زينتى يا كالايى ، در آتش مىگدازند هم نظير آن كفى برمىآيد . خداوند ، حق و باطل را چنين مَثَل مىزند . اما كف ، بيرون افتاده از ميان مىرود ، ولى آنچه به مردم سود مىرساند در زمين [ باقى ] مىماند . خداوند مَثَلها را چنين مىزند » . فعل « يُوقِدُونَ » به دو وجه « يُوقِدُونَ » و « تُوقِدُونَ » قرائت شده است : الف . قرائت مشهور آيه « يُوقِدُونَ » با ياء است ( ابن خلف ، 1409 ق ، ص 299 ) . قرائت مشهور خبر به وجه غائب است . طرفداران قرائت مشهور معتقدند كلام به دلالت جمله « وَأَمَّا مَا يَنفَعُ النَّاسَ » خبر است و خطابى در آن نيست ، اگر به وجه خبرى خوانده شود هماهنگ با جملات بعد خواهد بود ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 373 ) . بنابراين سياق جملات مؤيد قرائت مشهور است . همچنين سياق آيات نيز مؤيد اين وجه خواهد بود ؛ زيرا در انتهاى آيه قبل جملات
( أَمْ جَعَلُوا لِلَّهِ
اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — صفحة 284 | زهرا قاسم نژاد / نصر الله شاملى / محمد رضا ستوده نيا