59 .
( وَ فِي الْأَرْضِ قِطَعٌ مُتَجاوِراتٌ وَ جَنَّاتٌ مِنْ أَعْنابٍ وَ زَرْعٌ وَ نَخِيلٌ صِنْوانٌ وَ غَيْرُ صِنْوانٍ يُسْقى بِماءٍ واحِدٍ وَ نُفَضِّلُ بَعْضَها عَلى بَعْضٍ فِي الْأُكُلِ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ )
( رعد : 4 )
« و در زمين قطعاتى است كنار هم ، و باغهايى از انگور و كشتزارها و درختان خرما ، چه از يك ريشه و چه از غير يك ريشه ، كه با يك آب سيراب مىگردند ، و [ با اين همه ] برخى از آنها را در ميوه [ از حيث مزه و نوع و كيفيت ] بر برخى ديگر برترى مىدهيم . بى گمان در اين [ امر نيز ] براى مردمى كه تعقّل مىكنند دلايل [ روشنى ] است » .
فعل « يُسْقَى » به دو وجه « يُسْقَى » و « تُسْقَى » قرائت شده است :
الف . قرائت مشهور آيه « يُسْقَى » با ياء است ( ابن مجاهد ، 1988 م ، ص 356 ) . « يُسْقَى » فعل مضارع مجهول است . قرائت با ياء به تقدير « يسقى ما ذكرناه أو ما قصصناه » است ( كرمانى ، 1422 ق ، ص 228 ) . منابع احتجاج قراءات ، مستند قرائت مشهور را آيه
« وَ جَعَلْنا فِيها جَنَّاتٍ مِنْ نَخِيلٍ وَ أَعْنابٍ وَ فَجَّرْنا فِيها مِنَ الْعُيُونِ - لِيَأْكُلُوا مِنْ ثَمَرِهِ وَ ما عَمِلَتْهُ أَيْدِيهِمْ أَ فَلا يَشْكُرُونَ »
( يس : 34 - 35 ) مىدانند كه ضمير « ه » در « ثَمَرِهِ » به وجه مذكر بيان شده است با وجودى كه مرجع آن « جنات واعناب ونخيل » است . فخر رازى قرائت فعل « يُسْقَى » به وجه مذكر را از باب غلبه مذكر بر مؤنث دانسته و مىگويد : « قرأ عاصم و ابن عامر ( يسْقى ) بالياء على تقدير يسقى كله أو لتغليب المذكر على المؤنث » ( فخر الدين رازى ، 1420 ق ، ج 19 ، ص 8 ) پس طبرى نيز به سياق جملات توجه داشته است .
ب . ابوعمرو ، ابن كثير ، حمزه و كسايى و نافع « تُسْقَى » با تاء خوانده اند ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 297 ) . « تُسْقَى » فعل مضارع مجهول است كه علت تأنيث آن حمل بر اشياء است « تسقى هذه الأشياء » و چون اشياء جمع است فعل با تاء قرائت شده است ( ابن ابى مريم ، 1414 ق ، ج 2 ، ص 699 ) . طرفداران قرائت « تُسْقَى » با تاء به ضمير « ها » در « بَعْضَهَا » استناد مىكنند كه ضمير مؤنث براى اسماء مذكور استعمال شده است ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 2 ، ص 19 ) . بنابراين سياق جملات مؤيد قرائت « تُسْقَى » با تاء است . طبرى قرائت با تاء را به علت تقديم اسماء مذكور بر فعل برتر دانسته و مىنويسد : « وأعجب القراءتين إلى أن أقرأ بها ، قراءة