تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء فعل را به دو وجه « يَعْصِرُونَ » و « تَعْصِرُونَ » قرائت كرده اند . قرائت « يَعْصِرُونَ » با ياء به معناى گرفتن آب ميوه است و قرائت « تَعْصِرُونَ » با تاء به معناى شما از خشكسالى و بلاء نجات مىيابيد است . به نظر مىرسد با توجه به منابع احتجاج قراءات ، سياق جملات مؤيد و مرجح قرائت مشهور « يَعْصِرُونَ » باشد .
بررسى روايت
در برخى از تفاسير ذيل آيه شريفه قرائت امام على عليه السلام را « يُعصَرُون » با ياء مضموم و فتح صاد مىدانند .
فى كتاب على بن إبراهيم عن أبى عبد الله ( ع ) قال قرأ رجل على أمير المؤمنين على ( ع ) هذه الآية فقال يعصرون بالياء و كسر الصاد فقال ويحك و أى شىء يعصرون أ يعصرون الخمر فقال الرجل يا أمير المؤمنين فكيف أقرأها قال عام فيه يغاث الناس و فيه يعصرون مضمومة الياء مفتوحة الصاد أى يمطرون بعد سنى المجاع ( طبرسى ، 1372 ش ، ج 5 ، ص 362 ) .
« يُعصَرُون » به ضم ياء فعل مضارع مجهول به معناى ديدن باران است . « يُعصَرُون » يعنى در آن سال باران ديده مىشود . در اين وجه قرائى فعل « يغاث » بايد از ماده « غوث » باشد تا با اين وجه قرائى هماهنگ شود يعنى مردم يارى مىشوند و در آن سال باران ديده مىشود .
در مورد روايتى كه قرائت امام على عليه السلام را « يُعصَرُون » مىداند ، بايد گفت : شايد فرد قرائت كننده در صدد بيان معناى آيه بوده است و امام او را از معنا و تفسيرى كه از « يَعصِرُون » داشته است نهى كرده اند . جمله « فقال ويحك و أى شىء يعصرون أ يعصرون الخمر » مؤيد اين قول است . شايد مراد امام از قرائت « يُعصَرُون » تفسير آيه باشد تا به فرد بگويند معناى كلمه « يَعصِرُون » گرفتن آب ميوه است و اين هم به سبب نزول باران در آن سال بوده كه باران سببى براى افزايش ميوه و گرفتن آب ميوه شده است . به گونه اى ديگر شايد امام در صدد بيان معناى لغوى واژه « يَعصِرُون » بوده اند تا توهم نشود كه معناى « يَعصِرُون » تهيه شراب و خمر است . امام عليه السلام با بيان معناى « يُعصَرُون » كه به معناى « يمطرون » است معناى « يَعصِرُون » را گرفتن آب ميوه دانسته اند .
اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — صفحة 282
مساهمون: زهرا قاسم نژاد
ص٢٨٢