« خدا همان كسى است كه شما را آفريد ، سپس به شما روزى بخشيد ، آن گاه شما را مىميراند و پس از آن زنده مىگرداند . آيا در ميان شريكان شما كسى هست كه كارى از اين [ قبيل ] كند ؟ منزّه است او ، و برتر است از آنچه [ با وى ] شريك مىگردانند » .
فعل « يُشْرِكُونَ » به دو وجه « يُشْرِكُونَ » و « تُشْرِكُونَ » قرائت شده است :
الف . قرائت مشهور آيه « يُشْرِكُونَ » با ياء است ( ابن مجاهد ، 1988 م ، ص 507 ) . قرائت با ياء خبر از اهل شرك است و در آيه التفات از غيبت به خطاب وجود دارد .
ب . حمزه و كسايى « تُشْرِكُونَ » با تاء خوانده اند ( دانى ، 2005 م ، ص 669 ) . « تُشْرِكُونَ » خطاب به مشركان است و سياق جملات مؤيد قرائت با تاء است ؛ زيرا افعال و ضماير در جملات قبل « خَلَقَكُمْ » ، « رَزَقَكُمْ » ، « يُمِيتُكُمْ » ، « يُحْيِيكُمْ » ، و « شُرَكَائِكُم » همه به وجه خطاب است ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 560 ) .
تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء فعل « يُشْرِكُونَ » را به دو وجه « يُشْرِكُونَ » و « تُشْرِكُونَ » خوانده اند ؛ قرائت حمزه و كسايى « تُشْرِكُونَ » هماهنگ با سياق آيات است .
57 .
( قُلْ بِفَضْلِ اللَّهِ وَ بِرَحْمَتِهِ فَبِذلِكَ فَلْيَفْرَحُوا هُوَ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ )
( يونس : 58 )
« بگو : « به فضل و رحمت خداست كه [ مؤمنان ] بايد شاد شوند . » و اين از هر چه گرد مىآورند بهتر است » .
فعل « يَجْمَعُونَ » به دو وجه « يَجْمَعُونَ » و « تَجْمَعُونَ » قرائت شده است :
الف . قرائت مشهور آيه « يَجْمَعُونَ » با ياء است ( ابن مهران ، 1408 ق ، ص 200 - 201 ) . در اين وجه از قرائت ، فاعل « فَلْيَفْرَحُواْ » مؤمنان ، و فاعل فعل « يَجْمَعُونَ » كفار هستند : « ليفرح المؤمنون بفضل الإسلام والقرآن خير مما يجمعه الكافرون فى الدنيا » ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 334 ) .
طبرى قرائت مشهور را به علت اجماع قراء بر آن و صحت آن بر اساس قواعد عربى برتر مىداند . در زبان عربى فعل امر مخاطب با لام و تاء نمىآيد ( طبرى ، 1412 ق ، ج 11 ، ص 88 ) .
ب . ابن عامر « تَجْمَعُونَ » با تاء خطاب قرائت كرده است ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 285 ) . در اين وجه قرائى ، ضمير در « فَلْيَفْرَحُواْ » و « يَجْمَعُونَ » به كفار بر مىگردد و تأويل آيه بدين