( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 2 ، ص 59 ) . قرائت مشهور هماهنگ با سياق جملات است ؛ زيرا جمله قبل « مَا لَهُم مِّن دُونِهِ مِن وَلِى » نيز به وجه غائب بيان شده است و نيازى به رجوع از غيبت به خطاب نيست ( سالم محيسن ، 1408 ق ، ج 2 ، ص 364 ؛ فراء ، بى تا ، ج 2 ، ص 139 ) .
ب . ابن عامر « لَا تُشْرِك » به تاء و سكون كاف خوانده است ( دانى ، 2005 م ، ص 601 ) . فعل « لَا تُشْرِك » در قرائت ابن عامر فعل مضارع مجزوم با لام نهى است . تقدير آيه « ولا تُشرِك أيها الإنسان فى حكم ربك احداً » است . قرائت ابن عامر التفات از غيبت به خطاب است ( ابن خالويه ، 1421 ق ، ص 223 ؛ مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 2 ، ص 59 ) . طرفداران قرائت ابن عامر به سياق آيات استناد مىنمايند و مىگويند آيه
« وَ اتْلُ ما أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنْ كِتابِ رَبِّكَ لا مُبَدِّلَ لِكَلِماتِهِ وَ لَنْ تَجِدَ مِنْ دُونِهِ مُلْتَحَداً »
( كهف : 27 ) به وجه خطاب آمده است و اگر فعل با تاء و مجزوم « لَا تُشْرِك » خوانده شود هماهنگ با سياق آيات خواهد بود ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 415 ) .
تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء فعل « لَا يُشْرِكُ » را به دو وجه « لَا يُشْرِكُ » و « لَا تُشْرِك » قرائت كرده اند . قرائت مشهور « لَا يُشْرِكُ » خبريه و قرائت ابن عامر « لَا تُشْرِك » انشائيه است . همان گونه كه منابع احتجاج قراءات بيان مىكنند ، سياق جملات مؤيد قرائت مشهور است ؛ زيرا جمله
« وَ لا يُشْرِكُ فِي حُكْمِهِ أَحَداً »
عطف به جمله
« ما لَهُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ وَلِيٍّ »
است و بنا بر قرائت مشهور هر دو جمله خبريه خواهند بود . هر چند طرفداران قرائت ابن عامر هم به سياق آيات استناد كرده و قرائت به وجه امر را هماهنگ با سياق آيات مىدانند .
55 .
( قُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ سَلامٌ عَلى عِبادِهِ الَّذِينَ اصْطَفى آللَّهُ خَيْرٌ أَمَّا يُشْرِكُونَ )
( نمل : 59 )
« بگو : « سپاس براى خداست ، و درود بر آن بندگانش كه [ آنان را ] برگزيده است . » آيا خدا بهتر است يا آنچه [ با او ] شريك مىگردانند » .
فعل « يُشْرِكُونَ » به دو وجه « يُشْرِكُونَ » و « تُشْرِكُونَ » قرائت شده است :
الف . قرائت مشهور آيه كه قرائت عاصم و ابوعمرو است ، « يُشْرِكُونَ » با ياء غيبت است ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 238 ) . قرائت با ياء خبر از مشركان به وجه غائب است . طرفداران قرائت با