51 .
( وَ ما يَذْكُرُونَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ هُوَ أَهْلُ التَّقْوى وَ أَهْلُ الْمَغْفِرَةِ )
( مدثر : 56 )
« و [ لى ] تا خدا نخواهد [ از آن ] پند نگيرند . اوست سزاوار ترس و سزاوار آمرزش » .
فعل « يَذْكُرُونَ » به دو وجه « يَذْكُرُونَ » و « تَذْكُرُونَ » قرائت شده است :
الف . قرائت مشهور آيه « يَذْكُرُونَ » با ياء است ( ابن مجاهد ، 1988 م ، ص 660 ) . قرائت با ياء خبر از كفار به وجه غائب است . اين وجه قرائى هماهنگ با سياق آيات قبل « كَلَّا بَل لَا يَخَافُونَ الْآخِرَةَ » ( مدثر : 53 ) و
« بَلْ يُرِيدُ كُلُّ امْرِئٍ مِنْهُمْ أَنْ يُؤْتى صُحُفاً مُنَشَّرَةً »
( مدثر : 52 ) است كه به وجه غائب از كفار سخن مىگويد ( ابن ابى مريم ، 1414 ق ، ج 3 ، ص 1315 ) .
ب . نافع « تَذْكُرُونَ » با تاء خوانده است ( ابن جزرى ؛ بى تا ، ج 2 ، ص 393 ) . قرائت نافع خطاب به كفار است كه التفات از غيبت به خطاب يا به تقدير « قل » است ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 2 ، ص 348 ) .
تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء فعل « يَذْكُرُونَ » را به دو وجه « يَذْكُرُونَ » و « تَذْكُرُونَ » خوانده اند . منابع احتجاج قراءات ، قرائت مشهور را هماهنگ با سياق آيات مىدانند .
52 .
( وَ يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ ما لا يَضُرُّهُمْ وَ لا يَنْفَعُهُمْ وَ يَقُولُونَ هؤُلاءِ شُفَعاؤُنا عِنْدَ اللَّهِ قُلْ أَ تُنَبِّئُونَ اللَّهَ بِما لا يَعْلَمُ فِي السَّماواتِ وَ لا فِي الْأَرْضِ سُبْحانَهُ وَ تَعالى عَمَّا يُشْرِكُونَ )
( يونس : 18 )
« و به جاى خدا ، چيزهايى را مىپرستند كه نه به آنان زيان مىرساند و نه به آنان سود مىدهد . و مىگويند : « اينها نزد خدا شفاعتگران ما هستند . » بگو : « آيا خدا را به چيزى كه در آسمانها و در زمين نمىداند ، آگاه مىگردانيد ؟ » او پاك و برتر است از آنچه [ با وى ] شريك مىسازند » .
فعل « يُشْرِكُونَ » به دو وجه « يُشْرِكُونَ » و « تُشْرِكُونَ » قرائت شده است :
الف . قرائت مشهور آيه « يُشْرِكُونَ » با ياء غيبت است ( دمياطى ، 1407 ق ، ص 248 ) . در اين وجه از قرائت جمله « سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى عَمَّا يُشْرِكُونَ » تنزيه خداوند سبحان است . آلوسى در تعيين نوع اين جمله مىگويد : « اعتراض تذييلى من جهته سبحانه و تعالى » ( آلوسى ، 1415 ق ، ج 6 ،