ص 84 ) . سياق جملات مستند قرائت مشهور است ؛ زيرا در جملات آغازين آيه فعل به وجه غائب بيان شده است :
« وَ يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ ما لا يَضُرُّهُمْ »
و
« وَ لا يَنْفَعُهُمْ وَ يَقُولُونَ هؤُلاءِ شُفَعاؤُنا عِنْدَ اللَّهِ »
( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 329 ) .
ب . حمزه و كسايى « تُشْرِكُونَ » با تاء خوانده اند ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 282 ) . در اين قرائت فعل عطف به جمله « قُلْ أَتُنَبِّئُونَ اللّهَ بِمَا لَا يَعْلَمُ فِى السَّمَاوَاتِ وَلَا فِى الأَرْضِ » است كه پيامبر مأمور به گفتن آن است ( ابن ابى مريم ، 1414 ق ، ج 2 ، ص 618 ) . بنابراين مستند قراء در قرائت با تاء خطاب نيز سياق جملات است .
تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء فعل « يُشْرِكُونَ » را به دو وجه « يُشْرِكُونَ » و « تُشْرِكُونَ » قرائت كرده اند . منابع احتجاج قراءات و برخى از تفاسير مستند هر دو وجه قرائى را سياق جملات مىدانند . به نظر مىرسد سياق قرينه اى بر تقويت قرائت مشهور « يُشْرِكُونَ » است ؛ زيرا بيان به وجه غائب بر آيه حاكم است .
53 .
( أَتى أَمْرُ اللَّهِ فَلا تَسْتَعْجِلُوهُ سُبْحانَهُ وَ تَعالى عَمَّا يُشْرِكُونَ )
( نحل : 1 )
« [ هان ] امر خدا دررسيد ، پس در آن شتاب مكنيد . او منزّه و فراتر است از آنچه [ با وى ] شريك مىسازند » .
فعل « يُشْرِكُونَ » به دو وجه « يُشْرِكُونَ » و « تُشْرِكُونَ » قرائت شده است :
الف . قرائت مشهور آيه « يُشْرِكُونَ » با ياء است ( قلانسى ، 1404 ق ، ص 400 ) . طرفداران قرائت مشهور به دو دليل استناد مىكنند :
الف . سعيد بن جبير « أَتَى أَمْرُ اللّهِ فَلَا يَسْتَعْجِلُوهُ » خوانده است .
ب . خداوند متعال قرآن را بر رسول خدا ( ص ) نازل فرموده و پيامبر مىفرمايد : « سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى عَمَّا يُشْرِكُونَ » ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 385 ) .
ب . حمزه و كسايى « تُشْرِكُونَ » با تاء خوانده اند ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 302 ) . سياق جملات مستند قرائت حمزه و كسايى است . در جمله قبل
« أَتى أَمْرُ اللَّهِ فَلا تَسْتَعْجِلُوهُ »
فعل به وجه خطاب بيان شده است ( ابن ابى مريم ، 1414 ق ، ج 2 ، ص 729 ) .
طبرى قرائت حمزه و كسايى را كه هماهنگ با سياق جملات است ، برتر دانسته و مىنويسد « قرائت با تاء در هر دو فعل بر اين اساس كه خطاب هر دو فعل به مشركان باشد برتر است ؛ زيرا