37 .
( وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ إِلَّا رِجالًا نُوحِي إِلَيْهِمْ مِنْ أَهْلِ الْقُرى أَ فَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ لَدارُ الْآخِرَةِ خَيْرٌ لِلَّذِينَ اتَّقَوْا أَ فَلا تَعْقِلُونَ )
( يوسف : 109 )
« و پيش از تو [ نيز ] جز مردانى از اهل شهرها را - كه به آنان وحى مىكرديم - نفرستاديم . آيا در زمين نگرديدهاند تا فرجام كسانى را كه پيش از آنان بودهاند بنگرند ؟ و قطعاً سراى آخرت براى كسانى كه پرهيزگارى كردهاند بهتر است . آيا نمىانديشيد » ؟
فعل « تَعْقِلُونَ » به دو وجه « تَعْقِلُونَ » و « يَعْقِلُونَ » قرائت شده است :
الف . قرائت مشهور آيه « تَعْقِلُونَ » با تاء خطاب است ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 296 ) . مستند طرفداران قرائت مشهور سياق آيات قبل است كه به وجه خطاب بيان شده است :
« قُلْ هذِهِ سَبِيلِي أَدْعُوا إِلَى اللَّهِ عَلى بَصِيرَةٍ أَنَا وَ مَنِ اتَّبَعَنِي وَ سُبْحانَ اللَّهِ وَ ما أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ »
( يوسف : 108 )
ب . ابوعمرو ، ابن كثير ، كسايى و حمزه « يَعْقِلُونَ » با ياء خوانده اند ( دمياطى ، 1407 ق ، ص 268 ) . طرفداران قرائت با ياء به جملات قبل استناد مىكنند كه فعل « يَسِيرُواْ » و « فَيَنظُرُواْ » به وجه غائب خوانده شده است ( ابن ابى مريم ، 1414 ق ، ج 2 ، ص 690 - 691 ) .
تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : فعل « تَعْقِلُونَ » به دو وجه « تَعْقِلُونَ » و « يَعْقِلُونَ » قرائت شده است . سياق آيات مؤيد قرائت مشهور و سياق جملات مرجح قرائت « يَعْقِلُونَ » است .
38 .
( وَ ما أُوتِيتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَمَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ زِينَتُها وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى أَ فَلا تَعْقِلُونَ )
( قصص : 60 )
« و هر آنچه به شما داده شده است ، كالاى زندگى دنيا و زيور آن است ، و [ لى ] آنچه پيش خداست بهتر و پايدارتر است مگر نمىانديشيد » ؟
فعل « تَعْقِلُونَ » به دو وجه « تَعْقِلُونَ » و « يَعْقِلُونَ » قرائت شده است :
الف . قرائت مشهور آيه « تَعْقِلُونَ » با تاء خطاب است ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 342 ) . سياق جملات مؤيد قرائت « تَعْقِلُونَ » است ، زيرا جمله « وَمَا أُوتِيتُم مِّن شَىء » به وجه خطاب است و