لَطَمَسْنا عَلى أَعْيُنِهِمْ فإخراج ذلك خبرا على نحو ماخرج قوله : لَطَمَسْنا عَلى أَعْيُنِهِمْ أعجب إلى ، وإن كان الآخر غير مدفوع » ( طبرى ، 1412 ق ، ج 23 ، ص 19 ) .
ب . نافع و ابن عامر « تَعْقِلُونَ » با تاء خطاب خوانده اند ( دانى ، 1930 م ، ص 185 ) . قرائت با تاء ، خطاب به مشركان است . طرفداران اين وجه قرائى به آيه
« وَ لَقَدْ أَضَلَّ مِنْكُمْ جِبِلًّا كَثِيراً أَ فَلَمْ تَكُونُوا تَعْقِلُونَ »
( يس : 62 ) و
« أَ لَمْ أَعْهَدْ إِلَيْكُمْ يا بَنِي آدَمَ أَنْ لا تَعْبُدُوا الشَّيْطانَ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ »
( يس : 60 ) استناد مىكنند كه مشركان مورد خطاب قرار گرفته اند ( ابن ابى مريم ، 1414 ق ، ج 3 ، ص 1080 ؛ ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 603 ) .
تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء سبعه فعل « يَعْقِلُونَ » را به دو وجه « يَعْقِلُونَ » و « تَعْقِلُونَ » قرائت كرده اند . منابع احتجاج قراءات هر دو وجه را هماهنگ با سياق آيات مىدانند ؛ اما به نظر مىرسد قرائت مشهور هماهنگ با سياق آيات متصل به آن است .
40 .
( وَ ما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ إِذْ قالُوا ما أَنْزَلَ اللَّهُ عَلى بَشَرٍ مِنْ شَيْءٍ قُلْ مَنْ أَنْزَلَ الْكِتابَ الَّذِي جاءَ بِهِ مُوسى نُوراً وَ هُدىً لِلنَّاسِ تَجْعَلُونَهُ قَراطِيسَ تُبْدُونَها وَ تُخْفُونَ كَثِيراً وَ عُلِّمْتُمْ ما لَمْ تَعْلَمُوا أَنْتُمْ وَ لا آباؤُكُمْ قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ فِي خَوْضِهِمْ يَلْعَبُونَ )
( انعام : 91 )
« و آن گاه كه [ يهوديان ] گفتند : « خدا چيزى بر بشرى نازل نكرده » ، بزرگى خدا را چنان كه بايد نشناختند . بگو : « چه كسى آن كتابى را كه موسى آورده است نازل كرده ؟ [ همان كتابى كه ] براى مردم روشنايى و رهنمود است ، [ و ] آن را به صورت طومارها درمىآوريد . [ آنچه را ] از آن [ مىخواهيد ] آشكار و بسيارى را پنهان مىكنيد ، در صورتى كه چيزى كه نه شما مىدانستيد و نه پدرانتان ، [ به وسيله آن ] به شما آموخته شد . » بگو : « خدا [ همه را فرستاده ] » آن گاه بگذار تا در ژرفاى [ باطل ] خود به بازى [ سرگرم ] شوند » .
افعال « تَجْعَلُونَهُ » ، « تُبْدُونَهَا » ، « تُخْفُونَ » به دو وجه با تاء و با ياء قرائت شده است :
الف . قرائت مشهور آيه « تَجْعَلُونَهُ » ، « تُبْدُونَهَا » ، « تُخْفُونَ » با تاء خطاب است ( سفاقسى ، 1425 ق ، ص 216 ) . قرائت مشهور خطاب به يهود است . در قرائت با تاء دو وجه بيان شده است :