« آن گاه بعد از آنان ، جانشينانى وارث كتاب [ آسمانى ] شدند كه متاع اين دنياى پست را مىگيرند و مىگويند : « بخشيده خواهيم شد . » و اگر متاعى مانند آن به ايشان برسد [ باز ] آن را مىستانند . آيا از آنان پيمان كتاب [ آسمانى ] گرفته نشده كه جز به حقّ نسبت به خدا سخن نگويند ، با اينكه آنچه را كه در آن [ كتاب ] است آموختهاند ؟ و سراى آخرت براى كسانى كه پروا پيشه مىكنند بهتر است . آيا باز تعقّل نمىكنيد » .
فعل « تَعْقِلُونَ » به دو وجه « تَعْقِلُونَ » و « يَعْقِلُونَ » قرائت شده است :
الف . نافع ، ابن عامر و حفص « تَعْقِلُونَ » با تاء خطاب خوانده اند ( دمياطى ، 1407 ق ، ص 232 ) . قرائت با تاء التفات از غيبت به خطاب است . البته برخى به آيه قبل
« فَلَمَّا عَتَوْا عَنْ ما نُهُوا عَنْهُ قُلْنا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خاسِئِينَ »
( اعراف : 166 ) استناد مىكنند كه به وجه خطاب با آنها سخن مىگويد ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 301 ) .
ب . ساير قراء « يَعْقِلُونَ » با ياء قرائت كرده اند ( دمياطى ، 1407 ق ، ص 232 ) . قرائت با ياء خبر به وجه غائب است . منابع احتجاج قراءات هماهنگى با سياق را علت اين وجه قرائى دانسته اند . جملات قبل
« فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ وَرِثُوا الْكِتابَ »
،
« أَ لَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِيثاقُ الْكِتابِ أَنْ لا يَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ وَ دَرَسُوا ما فِيهِ »
به وجه غائب است . آيه قبل
« وَ إِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكَ لَيَبْعَثَنَّ عَلَيْهِمْ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ مَنْ يَسُومُهُمْ سُوءَ الْعَذابِ إِنَّ رَبَّكَ لَسَرِيعُ الْعِقابِ وَ إِنَّهُ لَغَفُورٌ رَحِيمٌ »
( اعراف : 167 ) و بعد
« وَ إِذْ نَتَقْنَا الْجَبَلَ فَوْقَهُمْ كَأَنَّهُ ظُلَّةٌ وَ ظَنُّوا أَنَّهُ واقِعٌ بِهِمْ خُذُوا ما آتَيْناكُمْ بِقُوَّةٍ وَ اذْكُرُوا ما فِيهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ »
( اعراف : 171 ) نيز به وجه غائب بيان شده است ( ابن ابى مريم ، 1414 ق ، ج 2 ، ص 562 ) . بنابراين سياق جملات و آيات مؤيد و مرجح قرائت به وجه غائب است .
تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء فعل « تَعْقِلُونَ » را به دو وجه « تَعْقِلُونَ » و « يَعْقِلُونَ » قرائت كرده اند . به نظر مىرسد با توجه به پيوستگى جملات و آيات متصل به آيه مورد بحث به وجه غائب ، قرائت « يَعْقِلُونَ » با سياق جملات و آيات تناسب بيشترى دارد .