ص 325 ) . طبرسى در علت اختيار اين وجه از قرائت مىگويد : كسى كه با يا « يَعْبُدُونَ » قرائت كرده است ، به آيه
( قُلْ لِلَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ يَنْتَهُوا يُغْفَرْ لَهُمْ ما قَدْ سَلَفَ وَ إِنْ يَعُودُوا فَقَدْ مَضَتْ سُنَّتُ الْأَوَّلِينَ )
( انفال : 38 ) استناد نموده و آن را بر لفظ غيبت حمل كرده است ( طبرسى ، 1372 ش ، ج 1 ، ص 296 ) .
تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء فعل « تَعْبُدُونَ » در اين آيه شريفه را به دو وجه « تَعْبُدُونَ » و « يَعْبُدُونَ » قرائت كرده اند . بررسى و تحليل جملات اين آيه نشان مىدهد ، قرائت « تَعْبُدُونَ » با سياق كلام تناسب و هماهنگى بيشترى دارد . آيه با جمله « وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَ بَنِى إِسْرَائِيلَ » آغاز مىشود يعنى به ياد آور زمانى كه از بنى اسرائيل پيمان گرفتيم ، پس از خواندن اولين جمله ، اين سؤال پيش مىآيد كه چه پيمانى از بنى اسرائيل گرفته شده است ؟ خداوند متعال در پنج جمله پيمانى را كه از بنى اسرائيل گرفته شده است ، بيان مىكند :
« لا تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ » ، « وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً وَ ذِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكِينِ »
،
« وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً »
،
« وَ أَقِيمُوا الصَّلاةَ »
،
« وَ آتُوا الزَّكاةَ »
، از اين پنج جمله ، چهار جمله با لفظ خطاب ذكر شده است و تنها اختلاف در واژه « تَعْبُدُونَ » است كه اگر اين فعل نيز به صورت خطاب قرائت شود ، آن گاه سياق هر پنج جمله كه سخن از پيمانهاى گرفته شده از بنى اسرائيل است ، يكسان خواهد بود . بنابراين سياق جملات مؤيد و مرجح قرائت مشهور است و نمىتوان سياق جملات را مؤيد قرائت « يَعْبُدُونَ » دانست ؛ زيرا از نظر معنايى تناسبى كه بين جمله
« لا تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ »
با جملات بعد وجود دارد ، بيشتر از تناسب جمله
« لا تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ »
با جمله ماقبل
« وَ إِذْ أَخَذْنا مِيثاقَ بَنِي إِسْرائِيلَ »
است .
14 .
( أَمْ تَقُولُونَ إِنَّ إِبْراهِيمَ وَ إِسْماعِيلَ وَ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ وَ الْأَسْباطَ كانُوا هُوداً أَوْ نَصارى قُلْ أَ أَنْتُمْ أَعْلَمُ أَمِ اللَّهُ وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ كَتَمَ شَهادَةً عِنْدَهُ مِنَ اللَّهِ وَ مَا اللَّهُ بِغافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ )
( بقره : 140 )
« يا مىگوييد : « ابراهيم و اسماعيل و اسحاق و يعقوب و اسباط [ دوازدهگانه ] يهودى يا نصرانى بودهاند ؟ » بگو : « آيا شما بهتر مىدانيد يا خدا ؟ » و كيست ستمكارتر از آن كس كه شهادتى از خدا را در نزد خويش پوشيده دارد ؟ و خدا از آنچه مىكنيد غافل نيست » .