13 .
( وَ إِذْ أَخَذْنا مِيثاقَ بَنِي إِسْرائِيلَ لا تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً وَ ذِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكِينِ وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً وَ أَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ إِلَّا قَلِيلًا مِنْكُمْ وَ أَنْتُمْ مُعْرِضُونَ )
( بقره : 83 )
« و چون از فرزندان اسرائيل پيمان محكم گرفتيم كه : « جز خدا را نپرستيد ، و به پدر و مادر ، و خويشان و يتيمان و مستمندان احسان كنيد ، و با مردم [ به زبانِ ] خوش سخن بگوييد ، و نماز را به پا داريد ، و زكات را بدهيد » آن گاه ، جز اندكى از شما ، [ همگى ] به حالت اعراض روى برتافتيد »
فعل « تَعْبُدُونَ » به دو وجه « تَعْبُدُونَ » و « يَعْبُدُونَ » قرائت شده است :
الف . قرائت مشهور آيه « تَعْبُدُونَ » با تاء است ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 218 ) . « تَعْبُدُونَ » خطاب به بنى اسرائيل است . كتب احتجاج قراءات علت اختيار اين وجه از قرائت را هماهنگى با جملات بعد مىدانند به عبارتى ديگر هماهنگى با لحاق آيه را علت اختيار قرائت « تَعْبُدُونَ » مىدانند ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 102 ) . برخى اين وجه از قرائت را التفات دانسته و حكمت آن را روى آوردن خداوند به آنها مىدانند ، زيرا كلامى كه با خطاب ايراد مىشود احتمال تأثير گذارى و مورد قبول واقع شدنش ، بيشتر است ؛ بنابراين خداوند با لفظ خطاب با آنان سخن مىگويد ( سمين حلبى ، بى تا ، ج 1 ، ص 275 ؛ ابوحيان اندلسى ، 1420 ق ، ج 1 ، ص 458 ) . طبرسى براى اختيار اين وجه از قرائت به آيه
( وَ إِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثاقَ النَّبِيِّينَ لَما آتَيْتُكُمْ مِنْ كِتابٍ وَ حِكْمَةٍ ثُمَّ جاءَكُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِما مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَ لَتَنْصُرُنَّهُ قالَ أَ أَقْرَرْتُمْ وَ أَخَذْتُمْ عَلى ذلِكُمْ إِصْرِي قالُوا أَقْرَرْنا قالَ فَاشْهَدُوا وَ أَنَا مَعَكُمْ مِنَ الشَّاهِدِينَ )
( آل عمران : 81 ) استناد نموده و مىگويد : ادامه آيه
« وَ قُولُوا لِلنَّاسِ »
اين وجه از قرائت را تقويت مىكند ( طبرسى ، 1372 ش ، ج 1 ، ص 296 ) .
ب . ابن كثير ، حمزه و كسايى « يَعْبُدُونَ » با ياء قرائت كرده اند ( دمياطى ، 1407 ق ، ص 140 ) . قرائت با ياء خبر از بنى اسرائيل به وجه غائب است . طرفداران اين وجه از قرائت هماهنگى با ابتداى كلام « وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَ بَنِى إِسْرَائِيلَ » را دليل اختيار قرائت خود دانسته و حمل كلام به ابتدا را بهتر از عدول به خطاب مىدانند ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 103 ) . در واقع اين گروه سباق آيه را علت اختيار قرائت « يَعْبُدُونَ » مىدانند ( قمحاوى ، 1427 ق ، ص 31 ؛ احمد سعد ، 1418 ق ،