لَوْ تَزَيَّلُوا لَعَذَّبْنَا الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ عَذاباً أَلِيماً )
( فتح : 25 ) است كه فعل در آن به وجه غائب بيان شده است ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 674 ) .
تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء فعل « تَعْمَلُونَ » را به دو وجه « تَعْمَلُونَ » و « يَعْمَلُونَ » خوانده اند . منابع احتجاج قراءات سياق را مؤيد و مرجح هر دو وجه قرائى مىدانند . سياق جملات ، مؤيد قرائت مشهور و سياق آيات مؤيد قرائت ابوعمرو است .
12 .
( إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ غَيْبَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اللَّهُ بَصِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ )
( حجرات : 18 )
« خداست كه نهفته آسمانها و زمين را مىداند و خدا [ ست كه ] به آنچه مىكنيد بيناست . » .
فعل « تَعْمَلُونَ » به دو وجه « تَعْمَلُونَ » و « يَعْمَلُونَ » قرائت شده است :
الف . قرائت مشهور آيه « تَعْمَلُونَ » با تاء است ( اهوازى ، 2002 م ، ص 337 ) . قرائت با تاء خطاب به مؤمنان است كه در آيه قبل
« يَمُنُّونَ عَلَيْكَ أَنْ أَسْلَمُوا قُلْ لا تَمُنُّوا عَلَيَّ إِسْلامَكُمْ بَلِ اللَّهُ يَمُنُّ عَلَيْكُمْ أَنْ هَداكُمْ لِلْإِيمانِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ »
( حجرات : 17 ) مورد خطاب قرار گرفته اند ( ابن خالويه ، 1420 ق ، ص 331 ) . به نظر مىرسد سياق آيات مؤيد اين وجه از قرائت است . مؤلف الموضح اين وجه قرائى را به علت هماهنگى با سياق برتر مىداند ( ابن ابى مريم ، 1414 ق ، ج 3 ، ص 1199 ) .
ب . ابن كثير « يَعْمَلُونَ » با ياء خوانده است ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 376 ) . فاعل « يَعْمَلُونَ » مؤمنان هستند كه در آيه
« إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْتابُوا وَ جاهَدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ »
( حجرات : 15 ) به وجه غائب از آنان سخن گفته شده است ، پس سياق آيات مؤيد قرائت ابن كثير است ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 2 ، ص 284 ) .
تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء فعل « تَعْمَلُونَ » را به دو وجه « تَعْمَلُونَ » و « يَعْمَلُونَ » قرائت كرده اند . منابع احتجاج قراءات در توجيه هر دو وجه قرائى به سياق استناد مىكنند . به نظر مىرسد قرائت مشهور هماهنگ با سياق آيات است .