تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — صفحة 145

مساهمون:

ص١٤٥
3 .
( أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ نُهُوا عَنِ النَّجْوى ثُمَّ يَعُودُونَ لِما نُهُوا عَنْهُ وَ يَتَناجَوْنَ بِالْإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ وَ مَعْصِيَةِ الرَّسُولِ وَ إِذا جاؤُكَ حَيَّوْكَ بِما لَمْ يُحَيِّكَ بِهِ اللَّهُ وَ يَقُولُونَ فِي أَنْفُسِهِمْ لَوْ لا يُعَذِّبُنَا اللَّهُ بِما نَقُولُ حَسْبُهُمْ جَهَنَّمُ يَصْلَوْنَها فَبِئْسَ الْمَصِيرُ )
( مجادله : 8 ) « آيا كسانى را كه از نجوا منع شده بودند ، نديدى كه باز بدانچه از آن منع گرديده‌اند ، برمىگردند و با همديگر به [ منظور ] گناه و تعدّى و سرپيچى از پيامبر ، محرمانه گفتگو مىكنند و چون به نزد تو آيند ، تو را بدانچه خدا به آن [ شيوه ] سلام نگفته سلام مىدهند و در دلهاى خود مىگويند : « چرا به آنچه مىگوييم خدا ما را عذاب نمىكند ؟ » جهنّم براى آنان كافى است در آن درمىآيند ، و چه بد سرانجامى است » . فعل « يَتَنَاجَوْنَ » به دو وجه « يَتَنَاجَوْنَ » و « يَنتَجُونَ » قرائت شده است : الف . قرائت مشهور آيه « يَتَنَاجَوْنَ » است ( دمياطى ، 1407 ق ، ص 412 ) . فعل « يَتَنَاجَوْنَ » فعل مضارع از باب تفاعل است . طرفداران قرائت مشهور معتقدند چون نجوا بين دو طرف بايد باشد ، مناسب است تا با صيغه تفاعل و مفاعله بيان شود تا مشاركت را برساند ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 704 ) . همچنين قرائت مشهور هماهنگ با آيه بعد :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا تَناجَيْتُمْ فَلا تَتَناجَوْا بِالْإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ وَ مَعْصِيَةِ الرَّسُولِ وَ تَناجَوْا بِالْبِرِّ وَ التَّقْوى وَ اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ »
( مجادله : 9 ) است كه فعل « تَنَاجَيْتُمْ » و « تَتَنَاجَوْا » و « تَنَاجَوْا » از باب تفاعل قرائت شده اند ( ابن خالويه ، 1421 ق ، ص 343 ) . ب . حمزه « يَنتَجُونَ » با نون و ضم جيم و بدون الف خوانده است ( قلانسى ، 1404 ق ، ص 587 ) . فعل « يَنتَجُونَ » فعل مضارع از باب انفعال است . در اصل « يَنتَجِيُون » بوده كه ضمه از ياء به « جيم » انتقال داده شده و حرف ياء به علت التقاء ساكنين حذف شده است . فعل « يَنتَجُونَ » مشتق از نجوى به معناى سِر است ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 2 ، ص 314 ) . برخى معتقدند : باب انفعال و تفاعل هر دو به يك معناست ( ابن ابى مريم ، 1414 ق ، ج 3 ، ص 1256 ) .