1 .
( إِنَّ الَّذِينَ فَرَّقُوا دِينَهُمْ وَ كانُوا شِيَعاً لَسْتَ مِنْهُمْ فِي شَيْءٍ إِنَّما أَمْرُهُمْ إِلَى اللَّهِ ثُمَّ يُنَبِّئُهُمْ بِما كانُوا يَفْعَلُونَ )
( انعام : 159 )
« كسانى كه دين خود را پراكنده ساختند و فرقه فرقه شدند ، تو هيچ گونه مسئول ايشان نيستى ، كارشان فقط با خداست . آن گاه به آنچه انجام مىدادند آگاهشان خواهد كرد » .
فعل « فَرَّقُواْ » به دو وجه « فَرَّقُواْ » و « فَارِقُوا » قرائت شده است :
الف . قرائت مشهور آيه « فَرَّقُواْ » از باب تفعيل است ( ابن مجاهد ، 1988 م ، ص 274 ) . « فَرَّقُواْ » با تشديد فعل ماضى از « التفريق » است و « تفريق » به اين معناست كه به برخى از آن ايمان آورده و برخى را رها كرده و به آن كفر ورزيدند يعنى معنايى مشابه اين آيه شريفه دارد :
« أَ فَتُؤْمِنُونَ بِبَعْضِ الْكِتابِ وَ تَكْفُرُونَ بِبَعْضٍ »
( بقره : 85 ) ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 1 ، ص 458 ) .
ابن زنجله سياق جملات را حجت طرفداران اين وجه از قرائت دانسته است و مىگويد : « وحجتهم قوله بعد : « وَكَانُواْ شِيَعًا » أى صاروا أحزاباً وفرقاً » ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 278 ) .
ب . حمزه و كسايى « فَارِقُوا » قرائت كرده اند ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 266 ) . « فَارِقُوا » فعل ماضى از « مُفَارِقَة » است و « فراق » به معناى ترك است يعنى آنان دين قيم را ترك كرده و به آن كفر ورزيده و از آن روى گرداندند ( ابن خالويه ، 1421 ق ، ص 82 ) .
تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : فعل « فَرَّقُواْ » به دو وجه « فَرَّقُواْ » و « فَارِقُوا » قرائت شده است . قرائت مشهور دلالت بر ايمان به بعضى از قسمتهاى دين و ترك برخى ديگر از قسمتهاى دين است . قرائت « فَارِقُوا » اشاره به جدايى و ترك همه دين دارد . طرفداران قرائت مشهور سياق جملات را مؤيد قرائت خود مىدانند ؛ زيرا در ابتداى آيه آمده است
« وَ كانُوا شِيَعاً »
.
بررسى روايت
عياشى از امام صادق عليه السّلام روايت مىكند كه امير المؤمنين ( ع ) « فارقوا » قرائت مىفرمودند ( حسينى شاه عبدالعظيمى ، 1363 ش ، ج 3 ، ص 416 ) .
روايت ذيل آيه شريفه در تفاسير مشاهده مىشود كه شايد اين روايات تفسيرى سبب شده است تا برخى قرائت « فارقوا » را به اهل بيت عليهم السلام نسبت دهند . در تفسير قمى آمده