تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — صفحة 138

مساهمون:

ص١٣٨
اما عده اى بين دو لفظ « أنجى » و « نجَّى » تفاوت گذاشته اند . مكى بن ابى طالب معتقد است : تشديد ، تكرار را مىرساند يعنى بيانگر نجاتى پس از نجات است ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 1 ، ص 436 ) . در جايى ديگر فعل « يُنَجِّيكُم » از باب تفعيل را به معناى تكثير و تكرير دانسته است ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 1 ، ص 432 ) . قرطبى نيز بر همين باور است ( قرطبى ، 1364 ش ، ج 7 ، ص 8 ) . زجاج در تفاوت « أنجى » و « نجّى » مىگويد : « أنجى » قِلت را مىرساند و « نَجّى » كثرت را بيان مىكند ( زجاج ، 1408 ق ، ج 2 ، ص 208 ) . عده اى از پژوهشگران معاصر در تفاوت ميان « أنجى » و « نَجَّى » بحث زمان را مطرح كرده و معتقدند : « نجّى » درنگ و تاخير در نتيجه را مىرساند ؛ اما « أنجى » شتاب و سرعت را مىرساند ؛ بنابراين « أنجى » سرعت در رهايى از غم و اندوه را مىرساند و « نجّى » كندى در رهايى از غم و اندوه را مىرساند ( سامرائى ، 1427 ق ، ص 66 ) . 4 .
( إِذْ يُغَشِّيكُمُ النُّعاسَ أَمَنَةً مِنْهُ وَ يُنَزِّلُ عَلَيْكُمْ مِنَ السَّماءِ ماءً لِيُطَهِّرَكُمْ بِهِ وَ يُذْهِبَ عَنْكُمْ رِجْزَ الشَّيْطانِ وَ لِيَرْبِطَ عَلى قُلُوبِكُمْ وَ يُثَبِّتَ بِهِ الْأَقْدامَ )
( انفال : 11 ) « [ به ياد آوريد ] هنگامى را كه [ خدا ] خوابِ سبك آرامش‌بخشى كه از جانب او بود بر شما مسلّط ساخت ، و از آسمان بارانى بر شما فرو ريزانيد تا شما را با آن پاك گرداند ، و وسوسه شيطان را از شما بزدايد و دلهايتان را محكم سازد و گامهايتان را بدان استوار دارد » . عبارت « يُغَشِّيكُمُ النُّعَاسَ » به سه وجه « يُغَشِّيكُمُ النُّعَاسَ » و « يُغشِيكُم النُّعاسَ » و « يَغشَاكُم النُّعَاسُ » قرائت شده است : الف . قرائت مشهور آيه « يُغَشِّيكُمُ النُّعَاسَ » است ( ابن خلف ، 1405 ق ، ص 100 ) . فعل « يُغَشِّيكُمُ » فعل مضارع ثلاثى مزيد از باب تفعيل است كه فاعل آن هو مستتر و مفعول به اول ضمير « كم » و مفعول به دوم « النُّعَاسَ » است . در قرائت مشهور اسناد فعل به خداوند متعال است ( شوكانى ، 1414 ق ، ج 2 ، ص 332 ) . مستند طرفداران قرائت مشهور سياق كلام است كه اسناد فعل به خداوند متعال است ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 1 ، ص 490 ) . در جمله بعد خداوند متعال مىفرمايد : « وَيُنَزِّلُ عَلَيْكُم مِّن السَّمَاء مَاء لِّيُطَهِّرَكُم بِهِ » اسناد فعل در اين جمله