تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — صفحة 135

مساهمون:

ص١٣٥
1 .
( بِئْسَمَا اشْتَرَوْا بِهِ أَنْفُسَهُمْ أَنْ يَكْفُرُوا بِما أَنْزَلَ اللَّهُ بَغْياً أَنْ يُنَزِّلَ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ عَلى مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ فَباؤُ بِغَضَبٍ عَلى غَضَبٍ وَ لِلْكافِرِينَ عَذابٌ مُهِينٌ )
( بقره : 90 ) « وه كه به چه بد بهايى خود را فروختند كه به آنچه خدا نازل كرده بود از سر رشك انكار آوردند ، كه چرا خداوند از فضل خويش بر هر كس از بندگانش كه بخواهد [ آياتى ] فرو مىفرستد . پس به خشمى بر خشم ديگر گرفتار آمدند . و براى كافران عذابى خفت‌آور است » . فعل « يُنَزِّلُ » به دو وجه « يُنَزِّلُ » و « يُنزِلُ » قرائت شده است : الف . قرائت مشهور آيه « يُنَزِّلُ » با تشديد است ( قرطبى ، 1427 ق ، ص 117 ) . طرفداران اين وجه از قرائت به دو دليل استناد مىكنند : 1 . فعل « أنزل » و « نزَّل » مانند فعل « أنبأ » و « نبَّأ » دو لغتند ( ابن ابى مريم ، 1414 ق ، ج 1 ، ص 290 ) . 2 . تشديد از تخفيف بليغ تر است ؛ زيرا بر تكرار فعل دلالت دارد ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 1 ، ص 254 ) . ب . ابن كثير و ابوعمرو فعل را با تخفيف ، « يُنزِلُ » از باب افعال قرائت كرده اند ( قرطبى ، 1427 ق ، ص 117 ) . كسانى كه اين وجه از قرائت را اختيار مىكنند ، هماهنگى با كلام ماقبل را علت اختيار قرائت خود مىدانند ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 106 ) . فعل « يُنزِلُ » با واژه « أنزَلَ » در جمله قبل كه بر باب افعال است هماهنگ است ؛ بنابراين سياق جملات دلالت بر قرائت « يُنزِلُ » دارد . تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء در قرائت فعل « يُنَزِّلُ » در آيه
« يُنَزِّلَ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ عَلى مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ »
اختلاف دارند . قرائت مشهور « يُنَزِّلُ » با تشديد زاء است ولى ابوعمرو و ابن كثير به دليل هماهنگى كلمه « يُنَزِّلُ » با كلمه « أنَزَلَ » در جمله قبل ، فعل « يُنَزِّلُ » را به تخفيف زاء خوانده اند تا هر دو فعل از باب افعال باشند .