ج . ابن عامر « عَاقَدتُم » از باب مفاعله خوانده است ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 255 ) . « عَاقَدتُم » فعل ثلاثى مزيد از باب مفاعله است . در قرائت « عاقَدتم » دو احتمال وجود دارد :
1 . « عَاقَدتُم » به معناى « عقدتم » مثل « عافاه اللَّه » و « عاقبت اللص » و « طارقت النعل » است .
2 . « عَاقَدتُم » از باب مفاعله و مقتضى دو فاعل يا بيشتر است . يعنى « يؤاخذكم بما عاقدتم عليه اليمين » ( خداوند شما را به آنچه بر آن در ميان خود عقد قسم مىكنيد ، مؤاخذه مىكند ) بنا بر اين جار و مجرور - كه ضمنا عائد موصول است - حذف شده است ( ابوعلى فارسى ، 1404 ق ، ج 1 ، ص 252 ؛ ابوحيان اندلسى ، 1420 ق ، ج 4 ، ص 351 ) .
تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء فعل « عَقَّدتُّمُ » ، را به سه وجه « عَقَّدتُّمُ » ، « عَقَدتُم » و « عَاقَدتُم » قرائت كرده اند . منابع احتجاج قراءات ، قرائت « عَقَّدتُّمُ » ، به تشديد را هماهنگ با سياق كلمات مىدانند ؛ زيرا واژه « الأَيْمَانَ » كه پس از فعل « عَقَّدتُّمُ » قرار گرفته است ، جمع است و اگر فعل « عَقَّدتُّمُ » مشدد قرائت شود دلالت بر كثرت سوگند دارد . همچنين در آغاز جمله آمده است : « وَلَكِن يُؤَاخِذُكُم » و ضمير كم دلالت بر كثرت افرادى دارد كه سوگند مىخورند ، پس قرائت « عَقَّدتُّمُ » ، به تشديد مىتواند بر تعداد افراد نيز اشاره داشته باشد .
بنابراين قرائت جمهور « عَقَّدتُّمُ » هماهنگ با سياق كلمات و جملات است ؛ اما برخى از مفسران به علت حكم فقهى آيه ، قرائت « عَقَدتُم » را اختيار كرده اند .
آن چه در اين جا مهم است اين است كه با وجود اختلاف قرائت ، اختلافى در حكم فقهى آيه ديده نمىشود اين موضوع نشان مىدهد كه حكم فقهى سبب اختيار يك وجه از قرائت شده است ؛ اما اختلاف قرائت سبب اختلاف در حكم فقهى نشده است .
2 - 2 - 2 - 4 . قرائت به دو وجه « افعال » و « تفعيل »
اختلاف قرائت در باب افعال و تفعيل زياد است . بسيارى از كتب لغت هر دو وزن افعال و تفعيل را در موارد بسيارى به يك معنا مىدانند . در پنج آيه سياق در اختيار وجوه افعال و تفعيل نقش دارد كه در اين قسمت به تحليل اين پنج آيه پرداخته مىشود .