8 .
( وَ فُتِحَتِ السَّماءُ فَكانَتْ أَبْواباً )
( نبأ : 19 )
« و آسمان ، گشوده و درهايى [ پديد ] شود » .
فعل « فُتِحَتِ » به دو وجه « فُتِحَتِ » و « فُتّحَتِ » قرائت شده است :
الف . قرائت مشهور آيه « فُتِحَتِ » به تخفيف است ( اهوازى ، 2002 م ، ص 371 ) . در توجيه قرائت جمهور مىگويند : اين وجه از قرائت از اصل فعل « فتح يفتح » گرفته شده است و دلالت بر « مرة واحدة » دارد ( سالم محيسن ، 1430 ق ، ج 2 ، ص 299 ؛ ابن خالويه ، 1421 ق ، ص 78 ) يا اين كه بر قليل و كثير دلالت دارد . پس قرائت « فُتِحَتِ » بر معناى كثرتى كه در قرائت « فَتَّحْت » وجود دارد دلالت دارد علاوه بر آن كه « فُتِحَتِ » بر معناى قلت هم دلالت دارد ( ابن ابى مريم ، 1414 ق ، ج 3 ، ص 1332 ) .
ب . ابن عامر ، ابن كثير ، ابوعمرو و نافع « فُتّحَتِ » با تشديد تاء قرائت كرده اند ( اهوازى ، 2002 م ، ص 371 ) . « فُتِحَتِ » با تشديد به معناى « مرَّةً بعد مرَّة » است كه معناى كثرت و تكرار را مىرساند . دليل قرائت با تشديد واژه « أَبْوَابَاً » است كه در ادامه آيه به صورت جمع ذكر شده است ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 745 ) .
تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء فعل وجه « فُتِحَتِ » را به دو وجه « فُتِحَتِ » و « فُتّحَتِ » قرائت كرده اند . هماهنگى با سياق جملات از نقاط قوت قرائت « فُتّحَتِ » است .
9 .
( لَقالُوا إِنَّما سُكِّرَتْ أَبْصارُنا بَلْ نَحْنُ قَوْمٌ مَسْحُورُونَ )
( حجر : 15 )
« قطعاً مىگفتند : « در حقيقت ، ما چشمبندى شدهايم ، بلكه ما مردمى هستيم كه افسون شدهايم » .
فعل « سُكِّرَتْ » به دو وجه « سُكِّرَتْ » و « سُكِرَتْ » قرائت شده است :
الف . قرائت مشهور آيه « سُكِّرَتْ » با تشديد كاف است ( ابن مهران ، 1408 ق ، ص 220 ) . در معناى « سُكِّرَتْ » اقوال متعددى بيان شده است . ابوعلى مىگويد : « مقصود اين است كه نور چشمها ، طورى نيست كه بتواند حقيقت اشيا را درك كند . در حقيقت ، چشم از سنت معمول خود خارج گشته است . مىگويند : « تسكير در رأى » تصميم نداشتن است » ( ابوعلى فارسى ، 1404 ق ، ج 5 ، ص 59 ) . زجاج مىگويد : « سُكِّرَت أبصارنا » يعنى چشمان ما پوشيده شد و « سَكِرت